Καιρός: Ο χειμώνας δείχνει τα... δόντια του - Καταρρέει ο πολικός στρόβιλος και φέρνει ψύχος

Ο πυρήνας του Πολικού Στροβίλου εμφανίζει σοβαρή διαταραχή, με τα νεότερα προγνωστικά μοντέλα να δείχνουν ακόμη και το ενδεχόμενο πλήρους κατάρρευσης μετά από ισχυρό επεισόδιο αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης στις αρχές Φεβρουαρίου. Η εξέλιξη αυτή ανοίγει τον δρόμο για εκτεταμένη εκροή πολικού αέρα, όχι μόνο προς τη Βόρεια Αμερική, αλλά και προς την Ευρώπη, με σημαντικές επιπτώσεις στον καιρό μέσα στον Φεβρουάριο και πιθανώς έως τις αρχές της άνοιξης.

Ο ρόλος του Πολικού Στροβίλου

Ο Πολικός Στρόβιλος λειτουργεί σαν ένας τεράστιος «δακτύλιος» αέρα πάνω από τις πολικές περιοχές, παγιδεύοντας το έντονο ψύχος κοντά στον Βόρειο Πόλο. Εκτείνεται από την επιφάνεια έως τη στρατόσφαιρα, σε ύψος άνω των 30 χιλιομέτρων, και χωρίζεται σε δύο βασικά επίπεδα: το ανώτερο, στρατοσφαιρικό, και το κατώτερο, τροποσφαιρικό. Όταν ο στρόβιλος είναι ισχυρός, συγκρατεί το ψύχος στον Βορρά, οδηγώντας σε ηπιότερους χειμώνες για την Ευρώπη. Όταν όμως εξασθενεί ή διαλύεται, οι ψυχρές αέριες μάζες διαφεύγουν προς τα μεσαία γεωγραφικά πλάτη.

Η αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν έντονη άνοδο θερμοκρασίας και πίεσης στη στρατόσφαιρα στις αρχές Φεβρουαρίου, με θερμοκρασίες έως και 50 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα. Πρόκειται για κλασικό επεισόδιο Sudden Stratospheric Warming, το οποίο ιστορικά συνδέεται με τις πιο βαριές ψυχρές εισβολές του χειμώνα στην Ευρώπη. Σε αυτή την περίπτωση, ο Πολικός Στρόβιλος όχι μόνο αποδυναμώνεται, αλλά φαίνεται να διασπάται σε επιμέρους πυρήνες, αλλάζοντας πλήρως την κυκλοφορία της ατμόσφαιρας.

Τι δείχνουν τα προγνωστικά για την Ευρώπη

Τα ευρωπαϊκά προγνωστικά μοντέλα καταγράφουν δημιουργία αντικυκλωνικού «μπλοκαρίσματος» στα βόρεια και βορειοδυτικά της ηπείρου, κυρίως προς τη Γροιλανδία και τη Σκανδιναβία. Το μοτίβο αυτό ευνοεί τη διοχέτευση ψυχρών αερίων μαζών από τον Αρκτικό κύκλο προς την κεντρική και ανατολική Ευρώπη. Αρχικά, στις αρχές Φεβρουαρίου, ενδέχεται να προηγηθεί ένα μεταβατικό διάστημα με σχετικά ηπιότερες θερμοκρασίες σε τμήματα της ηπείρου. Ωστόσο, από τα μέσα του μήνα και μετά, οι τάσεις συγκλίνουν σε επιστροφή του ψύχους από τον Βορρά, με αυξημένες πιθανότητες για χειμερινές συνθήκες μεγάλης διάρκειας.

Πώς επηρεάζεται η Ελλάδα

Για την Ελλάδα, ένα τέτοιο σενάριο δεν σημαίνει αυτόματα ακραία κακοκαιρία, αλλά αυξάνει αισθητά την πιθανότητα ψυχρών εισβολών από τα Βαλκάνια. Αν το μπλοκάρισμα εγκατασταθεί στη βόρεια Ευρώπη, η χώρα μας μπορεί να βρεθεί στο νότιο άκρο της ψυχρής ροής, δεχόμενη διαδοχικά κύματα ψύχους. Αυτό μεταφράζεται σε πτώση της θερμοκρασίας κάτω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα, ενισχυμένους βοριάδες και αυξημένες πιθανότητες για χιονοπτώσεις στα ορεινά και ημιορεινά, αλλά και σε περιοχές της βόρειας και κεντρικής Ελλάδας, εφόσον συνδυαστεί με υγρασία από το Αιγαίο.

Η εμπειρία από αντίστοιχα επεισόδια στο παρελθόν δείχνει ότι η Ελλάδα επηρεάζεται συνήθως με χρονική καθυστέρηση μίας έως τριών εβδομάδων μετά την κατάρρευση του Πολικού Στροβίλου. Έτσι, το παράθυρο αυξημένου χειμωνιάτικου κινδύνου τοποθετείται κυρίως στο δεύτερο μισό του Φεβρουαρίου.

Ένας Φεβρουάριος με έντονο χειμωνιάτικο αποτύπωμα

Αν επιβεβαιωθεί η πλήρης αποδυνάμωση ή διάσπαση του Πολικού Στροβίλου, ο φετινός Φεβρουάριος ενδέχεται να εξελιχθεί σε έναν από τους πιο «χειμωνιάτικους» των τελευταίων ετών για μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Για τη νότια Ευρώπη και την Ελλάδα, το σενάριο αυτό δεν εγγυάται ακραία φαινόμενα, αλλά δημιουργεί σαφές υπόβαθρο για ψυχρότερες από το κανονικό συνθήκες, με τον χειμώνα να δείχνει ότι δεν έχει ακόμη πει την τελευταία του λέξη.

*Με πληροφορίες από το severe-weather.eu