Εκλογές στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης - Γιατί οι δημοσκοπήσεις πέφτουν έξω.

Εκλογές στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης - Γιατί οι δημοσκοπήσεις πέφτουν έξω.
Γιώργος Α. Βουλγαράκης 
Στις παραδοσιακές εκλογικές αναμετρήσεις  το «Ευαγγέλιο» κάθε πολιτικού κόμματος είναι το κυβερνητικό του πρόγραμμα. Δηλαδή, ένα πολυσέλιδο κείμενο με προτάσεις ,  δεσμεύσεις και μεταρρυθμιστικά σχέδια, το οποίο φιλοδοξούσε να πείσει τον πολίτη μέσω της λογικής και του οράματος.  
Οι εκλογές συνεπώς ήταν κατά βάση μια σύγκρουση πολιτικών προγραμμάτων, με ιδεολογικό υπόβαθρο και προτάσεις, δεσμεύσεις και οράματα.  
Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), όπως έχει ήδη παρατηρηθεί σε σειρά περιπτώσεων, οι εκλογές δεν κερδίζονται απαραίτητα  από το κόμμα που προτείνει καλύτερες λύσεις. 
Κερδίζονται   από τον φορέα που διαθέτει τον καλύτερο μηχανισμό επεξεργασίας δεδομένων και στόχευσης.  Εν ολίγοις, όχι από το κόμμα που έχει το καλύτερο πρόγραμμα, αλλά από αυτό που διαθέτει τον ισχυρότερο αλγόριθμο.
• Η εξήγηση είναι προφανής . Το «Πρόγραμμα» από την στιγμή που θα διατυπωθεί, είναι στατικό. Απευθύνεται σε μια υποθετική «μάζα» ψηφοφόρων με οριζόντιο τρόπο. Ο «Αλγόριθμος», αντίθετα, είναι δυναμικός, ευμετάβλητος  και κυρίως, προσωποποιημένος. Τεμαχίζει το πρόγραμμα σε 10.000 διαφορετικές εκδοχές. Έτσι, ένας ψηφοφόρος που ενδιαφέρεται για τα κατοικίδια θα δει τη θέση του κόμματος για τα αδέσποτα, ενώ ένας αγρότης θα δει μόνο τις επιδοτήσεις.
Η θεωρητική βάση αυτής της μετάλλαξης βρίσκεται στην Οικονομία της Προσοχής (Attention Economy). Σε έναν κόσμο όπου ο μέσος πολίτης δέχεται χιλιάδες ερεθίσματα ημερησίως, κανείς δεν έχει τον χρόνο ή τη διάθεση να συγκρίνει 100 σελίδες πολιτικών θέσεων.
Εδώ ακριβώς υπεισέρχεται ο αλγόριθμος. Η δουλειά του δεν είναι να παρουσιάσει την αλήθεια, αλλά να βελτιστοποιήσει τη διανομή του μηνύματος. 
Μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης, το κόμμα δεν στέλνει ένα μήνυμα σε ένα εκατομμύριο ανθρώπους, αλλά ένα εκατομμύριο διαφορετικά μηνύματα σε έναν άνθρωπο τη φορά !
Αυτό που στο Μάρκετινγκ ονομάζεται  μικρο-στόχευση (micro-targeting) , επιτρέπει στα κόμματα να «τεμαχίζουν» την κοινωνία σε ψυχογραφικές ομάδες. 
Αν ο αλγόριθμος αναγνωρίσει ότι ένας χρήστης ανησυχεί για την ασφάλεια στη γειτονιά του, θα του «σερβίρει» αποκλειστικά περιεχόμενο που αφορά την αστυνόμευση, αγνοώντας πλήρως το υπόλοιπο οικονομικό ή εκπαιδευτικό πρόγραμμα. 
Με άλλες λέξεις , ένα κόμμα μπορεί να υπόσχεται "Α" σε μια ομάδα ψηφοφόρων και ακριβώς το αντίθετο σε μια άλλη, χωρίς οι δύο ομάδες να μάθουν ποτέ την αντίφαση.  Με τον τρόπο αυτό, ο αλγόριθμος ακυρώνει την ίδια την έννοια της πολιτικής συνέπειας που εγγυάται ένα γραπτό πρόγραμμα και το κάνει να φαντάζει ως μουσειακό είδος.
Γιατί λοιπόν οι Δημοσκοπήσεις «Πεθαίνουν» στην Εποχή των Δεδομένων;
Μια από τις πιο τρανταχτές αποδείξεις της επικράτησης του αλγορίθμου είναι η συστηματική αποτυχία των δημοσκοπήσεων παγκοσμίως. Οι παραδοσιακές μέθοδοι μέτρησης βασίζονται σε μια ξεπερασμένη παραδοχή: ότι ο ψηφοφόρος είναι ένα στατικό υποκείμενο που μπορεί να εκφράσει την πρόθεσή του για ένα συγκεκριμένο θέμα που ερωτάται. 
Στην πραγματικότητα, οι δημοσκοπήσεις αποτυγχάνουν γιατί μετρούν το Πρόγραμμα , δηλαδή την αποδοχή γενικών ιδεών. Οι εκλογές όμως κρίνονται από τον Αλγόριθμο που ερευνά, κατηγοριοποιεί και  ενεργοποιεί συναισθήματα. Και είναι γνωστό ότι ο μέσος άνθρωπος αποφασίζει 80% με το συναίσθημα και 20% με τη λογική. 
Με αυτήν παραδοχή: 
• Ο πολίτης μπορεί να δηλώνει μετριοπαθής σε έναν δημοσκόπο, αλλά η «ψηφιακή του σκιά» - τα likes, ο χρόνος παραμονής σε συγκεκριμένα βίντεο, οι αναζητήσεις του, προδίδει τις πραγματικές του επιθυμίες η φόβους. Ο αλγόριθμος μαθαίνει τον ψηφοφόρο καλύτερα από τον δημοσκόπο.
• Μια δημοσκόπηση είναι – όπως συχνά λέγεται ,μια φωτογραφία της στιγμής. Η AI όμως μπορεί να ανιχνεύσει μια αλλαγή στο «λαϊκό αίσθημα» μέσα σε λίγα λεπτά και εν κινήσει να υποδείξει  στους χειριστές της να τροποποιήσουν  την προσέγγιση τους .Οι αλγόριθμοι για παράδειγμα  μπορούν να αναλύσουν σε πραγματικό χρόνο τις τάσεις στα social media. Αν η κοινή γνώμη οργιστεί για ένα θέμα στις 10:00 π.μ., ο αλγόριθμος "υπαγορεύει" στο κόμμα να αλλάξει τη ρητορική του μέχρι τις 12:00 μ.μ. 
• Οι δημοσκοπήσεις χωρίζουν τον πληθυσμό σε μεγάλα στρώματα (π.χ. "νέοι 18-24", "συνταξιούχοι" κλπ). Οι αλγόριθμοι δημιουργούν χιλιάδες μικρο-ομάδες με βάση ψυχογραφήματα (π.χ. "άνθρωποι που νιώθουν μοναξιά", "παίκτες online παιχνιδιών"). Αυτές οι ομάδες είναι αόρατες στα παραδοσιακά δείγματα, αλλά είναι αυτές που συχνά κρίνουν το αποτέλεσμα. 
Οι αλγόριθμοι μπορούν να κινητοποιήσουν αυτά τα  «αόρατα κοινά»,  μέσω στοχευμένων memes ή κρυφών διαφημίσεων (dark ads), ανατρέποντας τα προγνωστικά ακόμα και την τελευταία στιγμή.
Η επικράτηση επομένως του αλγορίθμου έναντι του προγράμματος δεν είναι απλώς μια τεχνική εξέλιξη, αλλά μετατρέπεται σε μια υπαρξιακή απειλή για την ίδια τη  δημοκρατία. 
Η ηθική διάσταση αυτού του φαινομένου είναι σκοτεινή. Όπως σωστά έχει παρατηρηθεί, όταν η πολιτική μετατρέπεται σε κώδικα, ο πολίτης παύει να είναι συνομιλητής και μετατρέπεται σε χρήστη προς επεξεργασία.
Αυτή η πρακτική όμως έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και συνέπειες: 
• Η Διάβρωση της Ελεύθερης Βούλησης
Η δημοκρατία βασίζεται στην ελεύθερη επιλογή μεταξύ εναλλακτικών προγραμμάτων. Όταν όμως ένας αλγόριθμος χρησιμοποιεί Ανάλυση Συναισθήματος (sentiment analysis ) για να βρει τις συναισθηματικές  αδυναμίες  και να τις εκμεταλλευτεί, η επιλογή  δεν είναι πλέον τόσο ελεύθερη όσο φαίνεται ότι είναι . Οι πολίτες δεν πείθονται  από ένα επιχείρημα, χειραγωγούνται  από μια πληροφορία που επεξεργάστηκε  ειδικά για να παρακάμψει την κριτική σκέψη.
• Η Θυσία της Αλήθειας στο Βωμό της Αλληλεπίδρασης 
Ο αλγόριθμος δεν έχει κώδικα ηθικής  έχει μόνο στόχους απόδοσης. Αν το μοντέλο AI διαπιστώσει ότι μια ψευδής είδηση ή ένα deepfake βίντεο παράγει 10 φορές περισσότερη αλληλεπίδραση από μια τεκμηριωμένη οικονομική ανάλυση, θα προωθήσει το ψέμα. Στην εποχή της AI, η αλήθεια του προγράμματος είναι συχνά «βαρετή» και άρα απορριπτέα από τον αλγόριθμο.
• Το «Μαύρο Κουτί» της Λογοδοσίας
Ένα πολιτικό πρόγραμμα είναι δημόσιο. Είναι δυνατόν να διαβαστεί, να ελεγχθεί και να ζητηθούν ευθύνες αν δεν τηρηθεί. Οι αλγόριθμοι όμως λειτουργούν ως «μαύρα κουτιά». Κανείς δεν γνωρίζει με ποια κριτήρια η AI ενός κόμματος αποφάσισε να δείξει μια συγκεκριμένη διαφήμιση σε μια συγκεκριμένη ομάδα. Αυτή η έλλειψη διαφάνειας ακυρώνει  την έννοια της πολιτικής λογοδοσίας.
• Η Πόλωση ως πολιτικό Μοντέλο
Οι αλγόριθμοι τρέφονται από την ένταση. Για να κρατήσουν την προσοχή του κοινού , το εγκλωβίζουν σε ψηφιακές φούσκες (filter bubbles), εμφανίζοντας  μόνο ό,τι επιβεβαιώνει τις προκαταλήψεις του και δαιμονοποιώντας την αντίθετη πλευρά. Το αποτέλεσμα είναι μια κοινωνία που δεν μπορεί πλέον να συζητήσει, γιατί η κάθε πλευρά «τρέφεται» με διαφορετικά δεδομένα από διαφορετικούς αλγόριθμους.
• Η Ανισότητα Ισχύος 
Η νίκη του "καλύτερου αλγορίθμου" σημαίνει συχνά τη νίκη αυτού που έχει τα περισσότερα χρήματα για να αγοράσει δεδομένα και υπολογιστική ισχύ. Με αυτόν τον τρόπο, η  δημοκρατία μετατρέπεται σε ένα παιχνίδι "Pay-to-Win". Τα μικρότερα κόμματα με ενδεχομένως  καλύτερα προγράμματα μένουν στο περιθώριο, όχι επειδή οι ιδέες τους υστερούν, αλλά επειδή δεν έχουν τους πόρους να εκπαιδεύσουν ισχυρά μοντέλα AI.
Το Παράδειγμα της «Σιωπηλής Χειραγώγησης»
Σκεφτείτε ένα κόμμα που στο επίσημο πρόγραμμά του υπόσχεται πράσινη ανάπτυξη. Την ίδια στιγμή, ο αλγόριθμός του εντοπίζει ψηφοφόρους που εργάζονται σε βιομηχανίες ορυκτών καυσίμων και τους στέλνει εξατομικευμένα μηνύματα που υπονομεύουν την περιβαλλοντική πολιτική, φοβίζοντάς τους για την απώλεια των θέσεων εργασίας τους.
Στην παραδοσιακή πολιτική, αυτή η αντίφαση θα αποκαλυπτόταν. Στην αλγοριθμική πολιτική, οι δύο ομάδες ψηφοφόρων δεν θα μάθουν ποτέ τι ειπώθηκε στην άλλη πλευρά. Το πρόγραμμα γίνεται ένας «φερετζές», ενώ ο αλγόριθμος κάνει τη βρώμικη δουλειά της συλλογής ψήφων μέσω διπλοπροσωπίας.
 Η Ανάγκη για έναν Αλγοριθμικό Ανθρωπισμό
Αν το Πρόγραμμα είναι το κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ πολιτικού και πολίτη, ο Αλγόριθμος είναι ένας αόρατος μεσάζοντας που συχνά παραποιεί τους όρους του συμβολαίου. Αν κατ’ ακολουθία θέλουμε να διασώσουμε τη δημοκρατία στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, στην οποία μόλις εισήλθαμε,  πρέπει να καταλάβουμε ότι ο έλεγχος των δεδομένων είναι πλέον πιο κρίσιμος από τον έλεγχο των μέσων παραγωγής. 
Η ενδεχόμενη νίκη του αλγορίθμου έναντι του προγράμματος θα σηματοδοτήσει  το τέλος της πολιτικής αθωότητας. 
Η πρόκληση συνεπώς  δεν είναι να απαγορεύσουμε την τεχνολογία, αυτό ούτως η άλλως δεν μπορεί να συμβεί. 
Η πρόκληση είναι να επιβάλουμε έναν -Ηθικό Κώδικα- στους αλγόριθμους, ώστε η πολιτική να παραμείνει μια ανθρώπινη διεργασία και όχι μια υπολογιστική προσομοίωση.
Διαφορετικά το μέλλον της πολιτικής δεν θα κρίνεται  στα τυπογραφεία όπου τυπώνονται τα προγράμματα, αλλά στις γραμμές κώδικα που αποφασίζουν ποια πληροφορία θα φτάσει στην οθόνη μας. 
Σε τελική ανάλυση , αν  ο αλγόριθμος  αντικαταστήσει πλήρως το πρόγραμμα, τότε οι εκλογές θα πάψουν να είναι μια πράξη ελευθερίας και θα γίνουν μια άσκηση στατιστικής βελτιστοποίησης. Και σε μια τέτοια άσκηση, ο πολίτης  είναι πάντα ο χαμένος.  (Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο Newpost.gr )