Ο Μακεδόνας Επαναστάτης που έκαψε Δικαστή, απήγαγε τη Γυναίκα του Πασά στη Λάρισα και εξαφάνισε 1300 Οθωμανούς

Το 1870 στα Γρεβενά, ένα κορίτσι βιάζεται από Τουρκαλβανό λήσταρχο μπροστά στα μάτια του πατέρα της, ενός ιερέα. Ανάμεσα στους μάρτυρες βρίσκεται ο νεαρός Βασίλειος Ζούρκας, γόνος πλούσιας οικογένειας από το Νυμφαίο. Δεν ήταν ακόμα επαναστάτης. Δεν είχε σκοπό, ούτε σημαία. Μόνο μια παρορμητική οργή που ξύπνησε σε δευτερόλεπτα. Πυροβολεί, σκοτώνει, και μαζί με τον αδερφό του και τον φίλο τους, φεύγουν στα βουνά. Έτσι ξεκινά μια ζωή αντάρτικη. Χωρίς γυρισμό.

Σε κάθε γωνιά της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, το όνομά του γίνεται φόβος. Δεν πολεμά απλώς. Τιμωρεί. Στην Αχρίδα, ένας καδής καταδυναστεύει Χριστιανούς. Ο Ζούρκας καίει το σπίτι του δικαστή, σκοτώνει μέρος της φρουράς του και στέλνει τη γυναίκα του πίσω στον άντρα της — γυμνή, με απειλητικό σημείωμα. Μετά από αυτό, οι Χριστιανοί της Αχρίδας δεν ξαναφοβούνται.

 

Στη Γεωργία Ασπροποτάμου, δύο Τούρκοι ληστές απαγάγουν τη γυναίκα του Έλληνα Νάκου Μπράντζιτσα, κατ’ εντολήν του Αλήμπεη από την Πόιανη. Ο Ζούρκας με τον Δημήτριο Νταλίπη στήνουν ενέδρα. Τους σκοτώνουν και στέλνουν σημείωμα και στον Αλήμπεη. Από εκείνη τη νύχτα, ο βίαιος εξισλαμισμός σταματά. Ο κόσμος καταλαβαίνει ότι υπάρχει κάποιος που σκοτώνει για να σώσει.

Όταν ξεσπά η Μακεδονική Επανάσταση του 1878, χρηματοδοτεί μόνος του το σώμα του και το οδηγεί στον πόλεμο. Στις μάχες του Ιανουαρίου κοντά στη Μονή Παναγίας Ξενίας, σκοτώνει 440 Οθωμανούς. Λίγες μέρες μετά, μαζί με άλλους οπλαρχηγούς, αντιμετωπίζει 7.000 Τούρκους με σώμα 700 Ελλήνων. Οι απώλειες των αντιπάλων: 800. Λίγο αργότερα, στην Αγιά, με δύναμη 900, πολεμά 9.000 Οθωμανούς. Οι Έλληνες θρηνούν 40. Οι Οθωμανοί: 1.300.

Ο πόλεμος του Ζούρκα δεν είναι στρατηγική. Είναι πυρετός. Στη μάχη στο Καρπερό, περικυκλωμένος από 1.600 Τούρκους, ανήμερα του Αγίου Γεωργίου, καταφέρνει να διαλύσει το απόσπασμα, σκοτώνοντας 26. Λίγες μέρες μετά, στο Μέτσοβο, σκοτώνει τον έπαρχο Ιωαννίνων και τη συνοδεία του. Ο θάνατός του διαδίδεται ψευδώς πολλές φορές. Το κεφάλι ενός ομοίου του αποκεφαλίζεται και περιφέρεται στο Μοναστήρι με αλαλαγμούς. Μα ο Ζούρκας ζει.

 

Στη συνέχεια, μπαίνει στην πιο κινηματογραφική πράξη της ζωής του. Το 1879, πληροφορείται ότι δέκα γυναίκες συγγενείς του βρίσκονται αιχμάλωτες στις φυλακές Γρεβενών. Προσπαθεί να τις εξαγοράσει. Αποτυγχάνει. Σχηματίζει σώμα 40 ανδρών και επιτίθεται στην έπαυλη του Εμίν Πασά στη Λάρισα, που φυλάσσεται από 160 στρατιώτες. Νικά. Ο Εμίν διαφεύγει. Ο Ζούρκας απαγάγει τη γυναίκα και το παιδί του Πασά. Τους μεταφέρει στα “Γιατάκια των Κλεφτών” στον Αλμυρό. Το παζάρι αρχίζει. Ο Πασάς αρνείται να ανταλλάξει τις γυναίκες με τις συγγενείς του Ζούρκα. Ο επαναστάτης προχωρά. Νικά ξανά στρατό 200 αντρών. Ο Εμίν οργανώνει εκστρατεία 5.000 στρατιωτών με επικεφαλής τον Σιδέρ Πασά. Η μάχη διαρκεί από χαραυγή ως σούρουπο. Οι απώλειες: 200 Οθωμανοί, 2 Έλληνες.

Τη νύχτα, το σώμα του Ζούρκα εξαφανίζεται στα βουνά. Από μια σπηλιά στη Γούρα γράφει ξανά στον Πασά. Δέχεται. Η ανταλλαγή γίνεται στην Παναγία Ξενιά. Οι γυναίκες του Ζούρκα απελευθερώνονται. Η τιμή αποκαθίσταται.

 

Αργότερα, φυλακίζεται. Όχι από τους Τούρκους. Από το ελληνικό κράτος! Στις φυλακές Κόκλα της Αθήνας, όπου πεθαίνουν ήρωες και σβήνουν μνήμες. Κατηγορείται για ληστείες που ποτέ δεν έκανε. Ίσως γιατί ο ήρωας που δεν υπάκουε έπρεπε να τιμωρηθεί. Ίσως γιατί η ιστορία δεν έχει θέση για άντρες που γκρεμίζουν βασίλεια χωρίς διαταγή.

Ο Βασίλειος Ζούρκας χάθηκε χωρίς επίλογο. Μα οι σκιές του αντηχούν στα βουνά που μίλησαν ελληνικά με αίμα. Στα μέρη που τα άλογα έσερναν ελευθερία. Και στα βράχια που κάποτε μια γυναίκα του Πασά, γυμνή και τρομαγμένη, έφερε το πρώτο μήνυμα. Ότι το σκοτάδι, αν έχει ψυχή, μπορεί να πολεμήσει για το φώς.

 

Γρηγόρης Κεντητός/sportime.gr