Το χειρότερο καλοκαίρι των τελευταίων 130 ετών στα Βαλκάνια – «Τρεις εβδομάδες χωρίς μια σταγόνα βροχής»

Πολλοί είναι εκείνοι που περιμένουν υπομονετικά το καλοκαίρι και όλα όσα φέρνει μαζί του, συμπεριλαμβανομένου του ζεστού καιρού. Αλλά φέτος ήταν απλά υπερβολικό.

«Αυτό το καλοκαίρι ήταν πολύ ζεστό, δεν μπορούσες να περπατήσεις στην πόλη. Ήταν ευχάριστο μόνο όταν κολυμπούσες», δήλωσε η Popović, κάτοικος του Βελιγραδίου, της πρωτεύουσας της Σερβίας στο Euronews.

«Ήταν σαν τροπικό καλοκαίρι, σαν να ζούμε στην Αφρική και όχι στην Ευρώπη».

Αυτό ίσχυε για το μεγαλύτερο μέρος των Βαλκανίων, μια περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης που έχει συνηθίσει σε ζεστά καλοκαίρια, αλλά όπου το φετινό έσπασε προηγούμενα ρεκόρ με επαναλαμβανόμενα κύματα καύσωνα και σχεδόν εντελώς ξηρούς μήνες Ιούλιο και Αύγουστο.

Οι ειδικοί λένε ότι το καλοκαίρι του 2024 στα Βαλκάνια ήταν το θερμότερο από τότε που άρχισαν οι μετρήσεις πριν από 130 και πλέον χρόνια. Οι μεγάλες περίοδοι με θερμοκρασίες άνω των 30 βαθμών Κελσίου που δεν έπεφταν κάτω από τους 20 βαθμούς Κελσίου κατά τη διάρκεια της νύχτας ώθησαν τις μέσες θερμοκρασίες σε νέα υψηλά επίπεδα.

«Ολόκληρος ο Ιούλιος και ο Αύγουστος δεν είχαν καθόλου βροχή, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες επέμεναν»

«Καλοκαίρι σημαίνει συνήθως εναλλαγή ζεστών ημερών με υψηλές θερμοκρασίες και στη συνέχεια ένα διάλειμμα μετά από πέντε έως έξι ημέρες με βροχές και καταιγίδες», δήλωσε ο Σέρβος μετεωρολόγος Nedeljko Todorović.

«Αλλά αυτό συνέβη μόνο τον Ιούνιο. Πρακτικά ολόκληρος ο Ιούλιος και ο Αύγουστος δεν είχαν καθόλου βροχή, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες επέμεναν».

Το φετινό καλοκαίρι ήταν το θερμότερο που έχει καταγραφεί ποτέ στη Γη

Οι επιστήμονες του κλίματος λένε ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη που προκαλείται κυρίως από την καύση ορυκτών καυσίμων έχει οδηγήσει σε υψηλότερες θερμοκρασίες, με τον κόσμο να σημειώνει πρόσφατα 13 διαδοχικά μηνιαία ρεκόρ ζέστης.

Η ευρωπαϊκή κλιματική υπηρεσία Copernicus ανέφερε την Παρασκευή ότι το καλοκαίρι του 2024 ήταν επίσης το θερμότερο στη Γη που έχει καταγραφεί ποτέ, καθιστώντας ακόμη πιο πιθανό ότι η φετινή χρονιά θα καταλήξει ως η θερμότερη που έχει καταγράψει η ανθρωπότητα.

Η Νοτιοανατολική Ευρώπη «παγιδεύτηκε» αυτό το καλοκαίρι κάτω από μια υποτροπική θερμή αέρια μάζα από τη Δυτική Αφρική και την περιοχή της Μεσογείου, δήλωσε ο Γκόραν Πεγιάνοβιτς, από την Υδρομετεωρολογική Υπηρεσία της Σερβίας.

«Είχαμε τέσσερα κύματα καύσων … το πιο έντονο τον Ιούλιο διήρκεσε από τις 5 έως τις 21 Ιουλίου, για σχεδόν τρεις εβδομάδες χωρίς ούτε μια σταγόνα βροχής», είπε. Συνολικά, το φετινό καλοκαίρι στη Σερβία ήταν 3,3 βαθμούς θερμότερο από τον μέσο όρο, πρόσθεσε.

Για σχεδόν τρεις εβδομάδες χωρίς ούτε μια σταγόνα βροχής

Στη Σλοβενία, ένα κράτος των Άλπεων που συνορεύει με την Αυστρία και την Ιταλία, οι μέσες καλοκαιρινές θερμοκρασίες αυξήθηκαν κατά 2,5 βαθμούς σε σύγκριση με την περίοδο πριν από το 2020, σύμφωνα με την Υπηρεσία Περιβάλλοντος της χώρας.

Το καλοκαίρι στη Σλοβενία πέρασε χωρίς τις δροσερές περιόδους που είναι φυσιολογικές για την ορεινή χώρα, αναφέρει η έκθεση. Οι υψηλές θερμοκρασίες ρεκόρ δεν σημειώθηκαν στα πεδινά, αλλά σε μεγαλύτερα υψόμετρα στις Ιουλιανές Άλπεις, ενώ οι θερμοκρασίες σε όλη τη χώρα παρέμειναν πάνω από τους 30 βαθμούς Κελσίου στις αρχές Σεπτεμβρίου.

«Όλα τα ρεκόρ έσπασαν» και στη Βοσνία όσον αφορά τον αριθμό των πολύ θερμών νυχτών και ημερών. Αυτές τριπλασιάστηκαν σε ορισμένες περιοχές σε σύγκριση με πέρυσι, που κρατούσε το προηγούμενο ρεκόρ, δήλωσε ο Bakir Krajinović, από το Υδρομετεωρολογικό Ινστιτούτο της Βοσνίας.

Η γειτονική Κροατία ανέφερε τις υψηλότερες θερμοκρασίες που έχουν καταγραφεί ποτέ στην Αδριατική Θάλασσα, οι οποίες επίσης έφτασαν τους 30 βαθμούς Κελσίου σε ορισμένες περιοχές.

Οι καύσωνες γίνονται όλο και πιο μεγάλοι και θερμοί

Το περασμένο έτος ήταν προηγουμένως το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί παγκοσμίως, καθώς η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή και το φυσικό καιρικό φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο θερμαίνει τμήματα του Ειρηνικού, συνδυάστηκαν για να φτάσουν σε αποπνικτικά υψηλά επίπεδα.

Τα κύματα καύσωνα είναι πιο θερμά, μακρύτερα και συχνότερα, ενώ σε ορισμένα μέρη του κόσμου παρατηρούνται επίσης μακρύτερες και συχνότερες ξηρασίες. Ο κόσμος έχει θερμανθεί κατά μέσο όρο περίπου 1,2 βαθμούς Κελσίου από την προβιομηχανική εποχή.

Ο ζεστός καιρός στα Βαλκάνια έχει αποξηράνει ποτάμια στη Βοσνία και τη Σερβία, έχει προκαλέσει μανιασμένες δασικές πυρκαγιές στην Κροατία, τη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία, έχει διαλύσει καλλιέργειες και έχει κάψει καλλιεργήσιμες εκτάσεις σε όλη την περιοχή.

Οι όλο και πιο ζεστές νύχτες σημαίνουν ότι τα σώματα των ανθρώπων, καθώς και τα ζώα και τα φυτά, δεν μπορούν να δροσιστούν για να αντιμετωπίσουν την ζέστη κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αυτό είναι ακόμη πιο ακραίο στις μεγάλες πόλεις, όπου τα τσιμεντένια κτίρια εκπέμπουν τη νύχτα θερμότητα που συσσωρεύεται κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Μετεωρολόγοι στο Μαυροβούνιο δήλωσαν ότι οι θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της νύχτας σε ορισμένες πόλεις έφτασαν τους 29C.

Λειψυδρία και καταστροφικές πυρκαγιές

Ενώ ήταν καλό για την τουριστική βιομηχανία κατά μήκος της ακτογραμμής της Αλβανίας, το πολύ ζεστό καλοκαίρι ήταν κακό για τη γεωργία και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Σχεδόν το 98% της ηλεκτρικής ενέργειας της Αλβανίας προέρχεται από υδροηλεκτρικούς σταθμούς που παραλύθηκαν από την πολύμηνη ξηρασία.

Η Βόρεια Μακεδονία πάλεψε με περίπου 2.000 δασικές πυρκαγιές τους τελευταίους τρεις μήνες, τρεις φορές περισσότερες από ό,τι το 2023. Οι πυρκαγιές κατέστρεψαν δεκάδες χιλιάδες στρέμματα δασών. Ο αξιωματούχος έκτακτης ανάγκης Stojanche Angelov προειδοποίησε ότι «δεν έχει τελειώσει ακόμα … αν δεν βρέξει σύντομα, θα έχουμε πυρκαγιές μέχρι τον Νοέμβριο».

Δεκάδες χωριά και πόλεις της Σερβίας αντιμετώπισαν περιορισμούς στο πόσιμο νερό λόγω της ξηρασίας. Στρατιώτες ανέβασαν δεξαμενές νερού στα βουνά στα νοτιοδυτικά της χώρας για τα διψασμένα βοοειδή και άλογα.

Στα βόρεια, η αλμυρή λίμνη Rusanda, της οποίας η λάσπη χρησιμοποιείται στην ιατρική θεραπεία, στέγνωσε εντελώς, μετατρεπόμενη σε μια γκρίζα επιφάνεια που μοιάζει με φεγγάρι. Ο Jovica Mudrić, από το τοπικό ιατρικό κέντρο, δήλωσε ότι έπρεπε να ρίχνουν νερό από δεξαμενές προκειμένου να φτιάξουν λάσπη για τους ασθενείς.

«Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει αυτό, αλλά ποτέ όπως φέτος», είπε. «Ξέρω ότι σε όλους αρέσει το καλοκαίρι, αλλά θα μπορούσαμε να είχαμε λίγη βροχή».