Το έργο εμπλουτισμού των πηγών Βρυσιών Φαρσάλων και η αβέβαιη πορεία των υδατικών έργων στη Θεσσαλία

Ένα σημαντικό αναπτυξιακό έργο, το οποίο σχετίζεται με την προστασία του υπόγειου υδάτινου δυναμικού της περιοχής Φαρσάλων και την αντιμετώπιση των προβλημάτων λειψυδρίας στην περιοχή Βρυσιών, είναι  το έργο εμπλουτισμού των ομώνυμων πηγών (η παροχή των οποίων την καλοκαιρινή περίοδο μηδενίζεται).

Για την αμβλυνθούν τα προβλήματα αυτά και μετά από αίτημα των τοπικών φορέων, από την Δ/νση Εγγείων Βελτιώσεων κρίθηκε αναγκαία η εκπόνηση μελέτης με θέμα: «ΥΔΡΟΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΡΣΤΙΚΗΣ ΠΗΓΗΣ ΒΡΥΣΙΩΝ ΦΑΡΣΑΛΩΝ–Τεχνητός Εμπλουτισμός – Επιφανειακή Ταμίευση, Αναρρύθμιση», προϋπολογισμού 132.000 ευρώ, η οποία χρηματοδοτήθηκε από το Νομαρχιακό Πρόγραμμα και εκπονήθηκε (2005-2008) από τον μελετητή «Συμπράττοντα γραφεία μελετών Μπέλεση Αλέξανδρου & Μουρτζά Νικολάου».

Ένα από τα έργα εμπλουτισμού (που πρότεινε ο μελετητής), με το οποίο θα γίνει ο τεχνητός εμπλουτισμός του υδροφόρου ορίζοντα, είναι  η κατασκευή φράγματος για την αναστόμωση των πηγών Βρυσιών και η δημιουργία ταμιευτήρα, ώστε να συγκρατείται το νερό που απορρέει κατάντη του χώρου όπου αναβλύζουν οι πηγές.

Έτσι θα αυξηθούν τα ενεργά αποθέματα των πηγών (μέχρι και 5.000.000 μ3 νερού), θα παρατείνεται, όσο το δυνατόν περισσότερο, το χρονικό διάστημα που η παροχή τους είναι σημαντική και θα αποφεύγονται φαινόμενα μηδενικής παροχής τους.

Στην συνέχεια δημοπρατήθηκε από την Περιφέρεια Θεσσαλίας το 2013, με τίτλο «Κατασκευή φράγματος αναστόμωσης πηγών Βρυσιών Π.Ε. Λάρισας» η μελέτη για την κατασκευή χωμάτινου φράγματος αναστόμωσης της πηγής Βρυσιών, η οποία παραδόθηκε τον Μάρτιο του 2014 και παρουσιάσθηκε από τους μελετητές στα Βρυσιά, παρουσία φορέων και πολιτών.

Το έργο τελικά εντάχθηκε στο πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης του ΕΣΠΑ Θεσσαλίας (2014-2020), τον Μάρτιο του 2021 δημοπρατήθηκε και τον Οκτώβριο του 2021 υπεγράφη η σύμβαση με την κατασκευάστρια εταιρεία και τον Περιφερειάρχη να δηλώνει « Έχω δώσει εντολή μηδενικής ανοχής σε παρατάσεις, γιατί τα έργα χρειάζεται να ολοκληρώνονται στην ώρα τους. Οι κατασκευάστριες εταιρίες να προσλαμβάνουν περισσότερους εργαζόμενους, να χρησιμοποιούν ποιοτικά υλικά και να σέβονται τους χρόνους υλοποίησης και παράδοσης των έργων».

Ένα και πλέον χρόνο από την στιγμή που υπογράφηκε η σύμβαση όμως, οι εργασίες δεν έχουν ξεκινήσει και συνεπώς εύλογη είναι η ανησυχία των αγροτών της περιοχής, που εκφράσθηκε μέσω της πρόσφατης ερώτησης της ΛΑΣΥ Θεσσαλίας προς την Περιφέρεια Θεσσαλίας για τις σημαντικές καθυστερήσεις που σημειώθηκαν.

Η ευρύτερη περιοχή των Φαρσάλων όμως, χαρακτηρίζεται τόσο από την έλλειψη μεγάλων έργων ταμίευσης επιφανειακών υδάτων (όπως αυτό του Ενιπέα Φαρσάλων που εντάχθηκε πρόσφατα για υλοποίηση μέσω ΣΔΙΤ, αλλά θα περάσουν πολλά χρόνια μέχρι να ολοκληρωθεί και να λειτουργήσει), όσο και από έντονα προβλήματα στις αρδεύσεις των καλλιεργειών (με τους αγρότες να εγκαταλείπουν τις γεωτρήσεις, κυρίως λόγω του γεγονότος ότι η μεγάλη πτώση της στάθμης συνεπάγεται σημαντική  οικονομική επιβάρυνση από το αυξημένο κόστος άντλησης).

Θα ανέμενε συνεπώς κανείς ότι παρόμοια μικρά έργα, που βοηθούν βραχυπρόθεσμα στην αντιμετώπιση των αρδευτικών προβλημάτων της περιοχής, θα ήταν στις προτεραιότητες της Περιφέρειας και των αρμόδιων υπηρεσιών επίβλεψής του έργου, ώστε να εξασφαλιστούν οι προϋποθέσεις για την γρήγορη ολοκλήρωση τους, για να μην αναφερθούμε (για άλλη μία φορά) στα διαχρονικά προβλήματα του πλαισίου παραγωγής υδατικών (και όχι μόνο) έργων της χώρας μας [είναι χαρακτηριστικό ότι χρειάστηκαν σχεδόν 22 χρόνια για την μελέτη και κατασκευή του φράγματος Ληθαίου Τρικάλων, ενός μικρού έργου (φράγμα) ταμίευσης μόλις 2,5 εκατομμυρίων κ. μ. νερού. Και δυστυχώς, το συγκεκριμένο έργο δεν είναι η εξαίρεση, αλλά  ο κανόνας (τουλάχιστον μέχρι σήμερα) για πολλά παρόμοια ή/και μεγαλύτερα έργα αυτής της κατηγορίας σε όλη τη χώρα !!].

Και με την αφορμή αυτή, να θυμίσουμε ότι πριν λίγα χρόνια (2017) την περίοδο της αναθεώρησης του Σχεδίου Διαχείρισης Υδάτων (ΣΔΛΑΠ) Θεσσαλίας, είχε βρεθεί σε έξαρση η συζήτηση για την αξία των «μικρών έργων - φραγμάτων» και κάποιοι  πανηγύριζαν πως επιτέλους είχε βρεθεί η λύση και πως δεν χρειαζόμαστε πρόσθετα  νερά στον κάμπο πέρα από εκείνα της λεκάνης του Πηνειού.

Σε αντίθεση με το ΣΔΛΑΠ του 2014, που προέβλεπε την ενίσχυση του θεσσαλικού κάμπου με νερά από τον Αχελώο, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ φρόντισε με κατάλληλες κοπτοραπτικές μεθόδους (εμπνευστής ο κ. Φάμελλος) να επικυρώσουν και πολιτικά την θέση τους πως «νερά υπάρχουν» στην λεκάνη Πηνειού και δεν είναι αναγκαία η μεταφορά από τον Αχελώο.

Μάλιστα, μικρά έργα (παρόμοια με των Βρυσιών) εμπλουτισμού, όπως το έργο  της περιοχής Χάλκης – Κιλελέρ (η μελέτη του οποίου δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί από το 2018), προβλήθηκαν στα τοπικά ΜΜΕ με ενθουσιασμό από τον τότε Υπουργό κ. Φάμελλο, σαν η απαρχή επίλυσης του υδατικού προβλήματος της Θεσσαλίας.

Όπως και να έχει, το βέβαιο είναι πως στα 4,5 χρόνια της δικής τους διακυβέρνησης, αλλά και στα 3,5 χρόνια της ΝΔ, όχι μόνο τα Βρυσιά δεν άρχισαν, αλλά ούτε καν δρομολογήθηκε η κατασκευή άλλων μικρών (ή μεγαλύτερων) έργων ταμίευσης υδάτων, παρόλο που υπήρχαν διαθέσιμα έργα ώριμα (μελετητικά), έργα αδειοδοτημένα (φράγμα Νεοχωρίτη, Δελερίων), ακόμη και έργα που έχουν εγκαταλειφθεί εδώ και χρόνια ημιτελή ! (δες Αγιονέρι, 2006).

Συμπερασματικά, από την κατά τα άλλα ιδιαίτερα διδακτική αυτή 8ετια, μας έμεινε το πολιτικό μίσος για τα εγκαταλειμμένα έργα του Αχελώου που οι μεν (εάν επανέλθουν στην εξουσία) δεσμευτήκαν δημοσίως πως θα τα …κατεδαφίσουν, οι δε τα αγνοούν (προφανώς βάσει εντολής από το πρωθυπουργό) και πετούν την μπάλα στην εξέδρα.....

*Γκούμας Κώστας, γεωπόνος, πρ. Δ/ντής Εγγείων Βελτιώσεων, πρ. πρόεδρος ΓΕΩΤΕΕ/Κεντρικής Ελλάδας, μέλος Ε.Δ.Υ.ΘΕ