Προσφυγικό: «Aνατολίτικο παζάρι» μέχρι 17 Μαρτίου - Τα σύνορα παραμένουν κλειστά

 Μέρκελ: Πρωτοποριακή η τουρκική πρόταση για την αναλογία  «1 πρόσφυγας σε Τουρκία, 1 σε Ευρώπη» - 300 εκατ. και ανθρωπιστική βοήθεια στην Ελλάδα υποσχέθηκε ο Ολάντ - Το θέμα της ένταξης στην ΕΕ έβαλε η Τουρκία - Τσίπρας: Εγινε ένα βήμα μπροστά

Χωρίς «λευκό καπνό» ολοκληρώθηκε μετά από 15 ώρες η μαραθώνια διαπραγμάτευση στις Βρυξέλλες για το προσφυγικό καθώς οι οριστικές αποφάσεις μετατέθηκαν για την επόμενη Σύνοδο στις 17-18 Μαρτίου. Η ελληνική κυβέρνηση εμφανίζεται ικανοποιημένη αν και μέχρι τις 18 Μαρτίου μένει πολλά να διευκρινιστούν σε σχέση με την πρόταση της Τουρκίας.

H Σύνοδος έφθασε αρκετές φορές στα πρόθυρα του ναυαγίου και ανέδειξε το χάσμα που υπάρχει μεταξύ των χωρών της ΕΕ στην αντιμετώπιση του προσφυγικού. Εφόσον οι κατ αρχήν αποφάσεις οριστικοποιηθούν, η πίεση στα ελληνικά νησιά θα μειωθεί και η Ελλάδα θα δεχθεί βοήθεια για να αντιμετωπίσει την ανθρωπιστική κρίση, ωστόσο μένει να φανεί τι πιέσεις θα δεχθεί στο πεδίο των σχέσεων με την Τουρκία, η οποία για να συναινέσει στην μείωση της προσφυγικής ροής ζητά ανταλλάγματα, πέρα από την οικονομική βοήθεια, που άπτονται και των σχέσεών της με την Ελλάδα και την Κύπρο. 

Πάντως παρότι στην Σύνοδο υπήρξε από πολλές πλευρές αποδοκιμασία των χωρών Βίζεγκαρντ, όπως επισήμανε στις δηλώσεις του και ο Έλληνας πρωθυπουργός, δεν αποφασίστηκε να ανοίξουν τα βόρεια σύνορα της Ελλάδας, ο Βαλκανικός διάδρομος θα παραμείνει κλειστός. Η σημαντική εξέλιξη είναι ότι η Τουρκία θα δέχεται πίσω τους παράνομους μετανάστες. Επίσης θα δέχεται τους πρόσφυγες με την συμφωνία ότι για κάθε πρόσφυγα που θα προωθείται στο έδαφος της από την Ελλάδα, ένας πρόσφυγας θα αναχωρεί κατευθείαν από το έδαφός της προς την Ευρώπη. Με τον τρόπο αυτό εκτιμάται ότι θα περιοριστεί σημαντικά η ροή προσφύγων προς την Ελλάδα και η πίεση στα ελληνικά νησιά.

Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα τα ξημερώματα, μετά το πέρας των εργασιών, όπου τόνισε ότι στη Σύνοδο Κορυφής απομονώθηκαν εκείνοι που ήθελαν να απομονώσουν την Ελλάδα. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η συζήτηση στην προηγούμενη Σύνοδο και λίγο πριν την χθεσινή, αφορούσε στην ουσία το plan b και όχι το plan a, δηλαδή το πώς θα κατάφερναν κάποιοι με μονομερείς κινήσεις να κλείσουν τη βαλκανική οδό και να απομονώσουν τους πρόσφυγες στην Ελλάδα. Σήμερα η συζήτηση εστιάστηκε στον πως θα βρεθεί ουσιαστική λύση για τον περιορισμό των ροών από την Τουρκία, σε συνεργασία με την Τουρκία. Ακολούθως ανέφερε ότι "η Τουρκία ήρθε με δελεαστικές προτάσεις, αιφνιδιάζοντας πολλούς. Ωστόσο, οι τουρκικές προτάσεις έθεταν ως όρο ορισμένα ανταλλάγματα που δεν ήταν δυνατόν να αποφασιστούν σήμερα, αφενός εξαιτίας της απουσίας ετοιμότητας, αφετέρου επειδή ορισμένα ήταν υπερβολικά και πρέπει να τεθούν εκ νέου επί τάπητος”. 

Όσον αφορά την Ελλάδα σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, “Η συζήτηση μπήκε ξανά σε μία σωστή βάση,  η Ελλάδα, όχι μόνο δεν απομονώθηκε, αλλά απομονώθηκαν οι χώρες εκείνες που ήθελαν να απομονώσουν την Ελλάδα. Δημιουργήθηκαν τείχη απέναντι σε αυτούς που χτίζουν τείχη”. Ο πρωθυπουργός είπε ακόμη ότι "Η Σύνοδος τελείωσε σήμερα αλλά συνεχίζεται αύριο στη Σμύρνη με μια ιστορική συνάντηση και απόφαση για την επικαιροποίηση της συμφωνίας επανεισδοχής ώστε η Τουρκία να παίρνει πίσω τους παράνομους μετανάστες" και χαρακτήρισε κρίσιμη και την επόμενη Σύνοδο Κορυφής, δεδομένου ότι μαίνεται η σύγκρουση ιδεών στην Ευρώπη.

Σε σχέση με τις αρχικές επιδιώξεις της ελληνικής πλευράς, που είχαν χαραχθεί από κοινού ως στόχοι στο συμβούλιο των πολιτικών αρχηγών, ο κ. Τσίπρας είπε πως επετεύχθη η συντριπτική πλειοψηφία τους.

"Πετύχαμε να υπάρξει πλήρης αναγνώριση της ανάγκης η Ελλάδα να στηριχθεί, πλήρη οικονομική στήριξη, τεχνική στήριξη, υλικοτεχνική στήριξη, στήριξη προσωπικού ειδικών για την αντιμετώπιση των προβλημάτων. Πετύχαμε τη σαφή αναφορά στην ουσιαστική ενίσχυση της μετεγκατάστασης προσφύγων από την Ελλάδα προς τις χώρες της ΕΕ. Πετύχαμε, και αύριο θα το επικυρώσουμε με την Τουρκία, επικαιροποίηση για fast track επανεισδοχή. Τα αποτελέσματα της Συνόδου είναι ένα βήμα μπροστά, εντούτοις, γεγονός είναι πως χρειάζεται να γίνουν πολλά βήματα μπροστά".

Για να υπάρξει αυτή η κατάληξη προηγήθηκε ένας μαραθώνιος επίσημων και παρασκηνιακών διαβουλεύσεων προκειμένου η ομάδα Βίζεγκραντ να άρει τις επιφυλάξεις της και παράλληλα να αποφασιστεί "το ξεπάγωμα της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας". Προς τούτε υπήρξε συνάντηση μεταξύ Γερμανίας, Γαλλίας, Αγγλίας, Ολλανδίας, Ελλάδας και Κύπρου στην οποία ήταν παρούσα και η υπουργός Εξωτερικών της ΕΕ Φεντερίκα Μογκερίνι προκειμένου, όπως ανέφεραν κυβερνητικές πηγές, να υπάρξει συντονισμός στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας. Αν και λίγα έγιναν γνωστά για την σύσκεψη αυτή, κυβερνητικές πηγές ανέφεραν σε σχέση με τα σενάρια που κυκλοφορούν, ότι η Κύπρος δέχεται πιέσεις να υποχωρήσει στα αιτήματα της Άγκυρας, η ελληνική πλευρά παγίως στηρίζει την Κύπρο και βρίσκεται στο πλευρό της. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές ο πρωθυπουργός στήριξε τη θέση της Κύπρου ότι για να ανοίξουν τα κεφάλαια πρέπει, παράλληλα, να ανοίξουν τα λιμάνια στα Κατεχόμενα.

Η πρόταση της Τουρκίας 

Η εξέλιξη αυτή προέκυψε μετά την πρόταση της Τουρκίας να αποδεχτεί την επιστροφή όλων όσων μεταφέρονται στα ελληνικά νησιά πίσω στο έδαφός της, με αντάλλαγμα την αποστολή αυτόματα στην Ευρώπη αντίστοιχου αριθμού προσφύγων που βρίσκονται στην Τουρκία. Εφόσον αυτό ισχύσει τότε καθίσταται άνευ λόγου η μετακίνηση των προσφύγων και μειώνεται σημαντικά η πίεση στα ελληνικά νησιά. Φυσικά η Τουρκία ζητά ανταλλάγματα: Διπλασιασμό της οικονομικής βοήθειας (άλλα τρία δισ. ευρώ), άνοιγμα πέντε κεφαλαίων της ενταξιακής διαδικασίας και απελευθέρωση του καθεστώτος της βίζας από τον Ιούνιο, κάτι που θα επιτρέψει στους τούρκους πολίτες να ταξιδεύουν ελεύθερα στη ζώνη Σένγκεν.

Δηλώσεις ευρωπαίων

Σύμφωνα με τις δηλώσει των αξιωματούχων η Τουρκία συμφώνησε στην καταπολέμιση των κυκλωμάτων των διακινητών που δρουν στο έδαφός της και στην λειτουργία της νατοικής δύναμης, κατά τρόπο που να επιστρέφει τους πρόσφυγες που εντοπίζονται στα χωρικά της ύδατα. 

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε ότι υπήρξε συμφωνία ότι η ροή προσφύγων από Τουρκία προς Ελλάδα παραμένει μεγάλη και πρέπει να μειωθεί σημαντικά. Επιπλέον είπε ότι “Θα στηρίξουμε την Ελλάδα ώστε να προχωρήσουν οι γρήγορα οι επαναπροωθήσεις. Παράλληλα χαιρετίζουμε την έναρξη των επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ αλλά και την πρόθεση της Τουρκίας να δεχτεί τους πρόσφυγες που διασώζονται σε τουρκικά χωρικά ύδατα. Η παράνομη ροή προσφύγων-μεταναστών στο Δυτικό Βαλκανικό διάδρομο τελειώνει. Η Ελλάδα δεν θα παραμείνει μόνη αλλά θα στηριχτεί με άμεση αποστολή κονδυλίων.

Από την πλευρά του ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ ανέφερε ότι ¨καταλήξαμε σε μια συμφωνία επί της αρχής ότι η Τουρκία θα δεχτεί την επιστροφή μεταναστών από τα ελληνικά νησιά. Είναι πραγματική αλλαγή παιχνιδιού. Κάνοντας το αυτό θα σπάσουμε τις δουλειές των διακινητών καθώς ο μόνος τρόπος για να έρθει κανείς στην Ευρώπη θα είναι ο νόμιμος”. Σημείωσε ακόμη ότι “η Ελλάδα χρειάζεται τη βοήθειά μας περισσότερο από ποτέ. Είναι σημαντικό να προχωρήσει η μετεγκατάσταση”.

Στην ανάγκη να στηριχθεί η Ελλάδα αναφέρθηκε και η καγκελάριος της Γερμανίας Άγκελα Μέρκελ η οποία ανέφερε ότι “πρέπει να βοηθήσουμε την Ελλάδα να προστατεύσει τα εξωτερικά σύνορα και να αντιμετωπίσει την ανθρωπιστική κρίση. Χρειάζεται να προχωρήσει στο 100% η καταγραφή προσφύγων-μεταναστών. Ανέφερε ακόμη ότι “μας απασχόλησε και το πώς θα χτυπήσουμε το κύκλωμα διακινητών. Το σχέδιο να επιστρέφουν οι πρόσφυγες από την Ελλάδα στην Τουρκία και σε αναλογία ένα προς ένα να μεταφέρονται στην Ευρώπη είναι σημαντικό γιατί θα σταματήσει την παράνομη μετακίνηση. Είναι σημαντικό βήμα και θα το συζητήσουμε ώστε να καταλήξουμε σε αποφάσεις στην Σύνοδο Κορυφής της 17ης Μαρτίου”.

Διαπραγματεύσεις χωρίς τον Νταβούτογλου

Είχαν προηγηθεί διαπραγματεύσεις μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών, χωρίς την παρουσία του Τούρκου πρωθυπουργού, Αχμέτ Νταβούτογλου, που ξεκίνησαν στις 00:30, έπειτα από τη διακοπή για διαβουλεύσεις που προκάλεσε το βέτο της Ουγγαρίας στη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας.

Όπως αναφέρουν καλά πληροφορημένες πηγές από τις Βρυξέλλες, υπήρξε ένα προσχέδιο συμφωνίας που προέκυψε από τη σειρά διμερών επαφών και πάνω σε αυτό βασίστηκε η συζήτηση. «Μπαίνουν οι τελευταίες πινελιές» έγραψε στο Twitter ο επικεφαλής του γραφείου του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, Μάρτιν Σελμάγερ.

Διεθνή πρακτορεία, ωστόσο, όπως το Reuters, υποστήριζαν, με επικλήσεις αξιωματούχων της ΕΕ, ότι οι ηγέτες της ΕΕ δεν θα συμφωνήσουν τη Δευτέρα - όπως και έγινε- επί των αιτημάτων της Τουρκίας και οι αποφάσεις θα παραπεμφθούν στην επόμενη, προγραμματισμένη Σύνοδο Κορυφής της 17ης-18ης Μαρτίου.

Και αυτό, καθώς ήθελαν πρώτα να διαβάσουν αναλυτικά το νέο κείμενο, αλλά και να το παρουσιάσουν στα κοινοβούλιά τους, προκειμένου να λάβουν εν συνεχεία τις αποφάσεις τους.

Χαρακτηριστικό είναι πως, διπλωματική πηγή από την Τσεχία, ανέφερε πως ο ηγέτης της χώρας δεν είχε εξουσιοδότηση να προσφέρει χρήματα σε ξένη χώρα, όπως ζητάει η Τουρκία, και επομένως παραπέμπει στην τσεχική Βουλή. Παρόμοια στάση έχουν και άλλες χώρες.

Πληροφορίες ανέφεραν ακόμη ότι από το κείμενο του εγγράφου που επεξεργάστηκαν τελικά οι Ευρωπαίοι ηγέτες, είχαν απαλειφθεί τα περί ανοίγματος κεφαλαίων για ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την ΕΕ, κάτι που είχε αρχικά προκαλέσει την αντίδραση της Κύπρου.

Βέτο από την Ουγγαρία

Εμπλοκή προέκυψε, νωρίτερα, από τα κράτη της ομάδας του Βίζεγκραντ στις διαβουλεύσεις για το προσφυγικό, με τους αρχηγούς να καθυστερούν την έναρξη του δείπνου εργασίας με την Τουρκία, για να γίνουν συναντήσεις συντονισμού, με σκοπό την επίτευξη μιας συμφωνίας.

Με ανάρτησή του στο Twitter, ο εκπρόσωπος της ουγγρικής κυβέρνησης, Ζόλταν Κόβατς, αποκάλυψε ότι ο πρωθυπουργός της χώρας, Βίκτορ Ορμπάν, άσκησε βέτο στο πλάνο επανεγκατάστασης των αιτούντων ασύλου απευθείας από την Τουρκία.



Οι ισχυρές αντιστάσεις των κρατών της ομάδας Βίζεγκραντ αφορούσαν στο σχέδιο της ΕΕ για επανεισδοχή προσφύγων και παράτυπων μεταναστών από την Ελλάδα στην Τουρκία και την επανεγκατάστασή τους σε κράτη-μέλη της ΕΕ.

Τα κράτη της ομάδας του Βίζεγκραντ (Πολωνία, Ουγγαρία, Σλοβακία και Τσεχία), καθώς και η Αυστρία, ήταν αντίθετα με την απόφαση αυτή, επιχειρηματολογώντας πως κάτι τέτοιο δεν είναι συμβατό με τα ανθρώπινα δικαιώματα, διότι η Τουρκία δεν θεωρείται ασφαλής χώρα προορισμού.  

Πηγές ανέφεραν πως τα κράτη αυτά θεωρούν πως δεν υπάρχει προσφυγικό ζήτημα, από την ώρα που έχουν κλείσει τα σύνορά τους.

Ο Αλέξης Τσίπρας χαρακτήρισε υποκριτική τη στάση τους να μην δέχονται Σύρους, Ιρακινούς και Αφγανούς πρόσφυγες και έπειτα να απορρίπτουν την επιστροφή τους στη Τουρκία.

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός κάλεσε τους «τέσσερις του Βίζενγκραντ», αφού δεν δέχονται την επανεισδοχή των παράτυπων μεταναστών και των προσφύγων από την Ελλάδα στη Τουρκία, να ανοίξουν τα σύνορά τους, σεβόμενοι τις αποφάσεις της προηγούμενης Συνόδου για διατήρηση του «status quo» των ανοιχτών συνόρων.  

Νωρίτερα, ελληνικές κυβερνητικές πηγές παρατηρούσαν ότι οι διαδικασίες που ακολουθούνται για την εύρεση συμβιβασμού με τηνΤουρκία είναι «σύνθετες» και επρόκειτο να διαρκέσουν επί μακρόν, καθώςγινόταν προσπάθεια για μια συμφωνία, που θα καλύπτει όλες τις πλευρές.

Πρόκειται για μια εξέλιξη, που η ελληνική πλευρά θεώρησε θετική, καθώς αφαιρούσε από την Ελλάδα μια σειρά κατηγοριών από κράτη-μέλη όπως αυτά του Βίζενγκραντ, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη αυτή ως μια «τεράστια ανακούφιση». 

Μια ακόμη παράμετρος που δημιούργησε αίσθηση, ήταν οι δηλώσεις του Γερμανού υπουργού Εσωτερικών, Τόμας Ντε Μεζιέρ, ο οποίος ζητά από την Ελλάδα να κρατήσει τους πρόσφυγες στα εδάφη της και να μην τους αφήσει να συνεχίσουν το ταξίδι τους, τονίζοντας ωστόσο ότι η Ελλάδα πρέπει να βοηθηθεί και θα βοηθηθεί.
protothema.gr