Θεσσαλία Τηλεόραση - Λάρισα, Βόλος, Καρδίτσα, Τρίκαλα

Θεσσαλικό Ημερολόγιο

Προσθήκες στον επισκοπικό κατάλογο των Φαρσάλων

από το Θεσσαλικό Ημερολόγιο

11.09.2017 | 14:41
thesnea.gr

του Κώστα Σπανού, Εκδότη του «Θεσσαλικού Ημερολογίου»

 

Οι κατάλογοι πολλών επισκοπικών επαρχιών έχουν πολλά κενά, επειδή δεν έχουν σωθεί ή δεν έχουν εκδοθεί τα σωζόμενα υπομνήματα εκλογής των αρχιερέων τους. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται και ο κατάλογος της αρχιεπισκοπικής επαρχίας των Φαρσάλων. Στην περίπτωση των Φαρσάλων η δυσκολία κατάρτισης ενός σχετικά πλήρους επισκοπικού καταλόγου οφείλεται στο γεγονός ότι η εκλογή των αρχιερέων της γινόταν στο Οικ. Πατριαρχείο, στο οποίο υπαγόταν, και όχι στη Μητρόπολη της Λάρισας, στον κώδικα της οποίας έχουν σωθεί και δημοσιευθεί πολλά υπομνήματα εκλογής επισκόπων.

Συμβολή στην πλήρωση μερικών κενών αποτελεί η παρούσα ανακοίνωση, στην οποία θα παρουσιάσουμε πληροφορίες για αρχιεπισκόπους των Φαρσάλων, με βάση τις αναφορές τους τις οποίες αλιεύσαμε σε διάφορα δημοσιεύματα. Η παρουσίαση αυτή θα γίνει με χρονολογική σειρά.

1) Ο Λαυρέντιος ή Λεόντιος είναι παντελώς άγνωστος. Ως πρώην Φερσάλων υπέγραψε με άλλους στο σιγίλιο του οικ. πατριάρχη Τιμοθέου Β΄ (1612-1621)[1] υπέρ της Μονής Χοζοβιώτισσας της Αμοργού, τον Ιούλιο του 1616. Με βάση την πληροφορία αυτή, χρημάτισε Φερσάλων στις αρχές, μάλλον, του 17ου αιώνα.

2) Στην τελευταία 20ετία του 17ου αιώνα, η Αρχιεπισκοπή των Φερσάλων στερούνταν ποιμενάρχη και τη θέση του αναπλήρωνε ο επίσκοπος του Θαυμακού Παλάτιος. Αυτός αναφέρεται ως Θαυμακού και Φερσάλων, στις 25.10. 1681, στο υπόμνημα εκλογής του επισκόπου του Ραδοβισδίου Αρσενίου. Το 1683 μετατέθηκε στην Αρχιεπισκοπή της Λιτίτζης.[2]

3) Ο Φιλόθεος, ως πρώην  Φερσάλων, το 1702 ήταν υποψήφιος για την Μητρόπολη της Ουγγροβλαχίας.[3] Επομένως χρημάτισε Φερσάλων στα τέλη του 17ου αιώνα. Καταγόταν από τη Ζαγορά του Βόλου, σύμφωνα με την εξής ενθύμηση, γραμμένη σε μία έντυπη Δογματική Διδασκαλία του έτους αψγ΄ (1703): «Και τόδε προς τοις άλλοις κτήμα φιλοθέου αρχιεπισκόπου φαρσάλων εκ χώρας καλουμένης σωτήρας της Ζαγοράς».[4] Σε ένα σπίτι της Ζαγοράς ήταν εντοιχισμένη μία πλάκα με ανάγλυφη την επιγραφή «ΑΨΙΕ [1715] Ο ΕΞΟΔΙΑ[ΣΑΣ] ΦΑΡΣΑΛΩΝ ΦΗΛΟΘΕΟΣ».[5] Στις 25.5.1715 βρισκόταν στη Λάρισα με τον μητροπολίτη Παρθένιο και τον τυρναβίτη προηγούμενο της Μονής των Ιβήρων και κωδικογράφο Νεόφυτο Χρηστόπουλο.[6] Πάντα ως πρώην Φερσάλων δώρισε στη βιβλιοθήκη της Ζαγοράς ένα βιβλίο και ένα στη Μονή του Φλαμουρίου. Οι σχετικές ενθυμήσεις είναι αχρονολόγητες.

4) Ο Ιάκωβος, κατά τον Γριτσόπουλο, εποίμανε την επαρχία μέχρι το 1744.[7] Σύμφωνα με τις γραπτές μαρτυρίες, τον Νοέμβριο του 1729, ως πρώην Φερσάλων, υπέγραψε στο υπόμνημα εκλογής του επισκόπου του Γαρδικίου Μελετίου.[8] Το 1736, ως κανονικός πια αρχιεπίσκοπος των Φερσάλων, αναφέρεται στην επιγραφή ανέγερσης και ιστόρησης του ναού της Υπαπαντής του Θετιδίου:[9]

ΑΝΕΓΕΡΘΙ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΘΕΙ Ο ΘΙΟΣ ΚΑΙ ΠΑΝΣΕΠΤΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΔΕΣΠΟΙΝΗΣ ΗΜΩΝ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΚΑΙ ΑΟΙΠΑΡΘΕΝΟΥ ΜΑΡΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΩΝΟΜΑΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΙ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΔΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΠΑΝΤΩΝ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΑΛΧΑΝΙ[10] ΑΡΧΙΕΡΑΤΕΥΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΠΑΝΙΕΡΩΤΑΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΙΑΚΩΒΟΥ ΙΕΡΑΤΕΥΟΝΤΟΣ ΔΕ ΤΟΥ ΕΝΤΙΜΩΤΑΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΙΕΡΕΩΣ ΕΤΟΣ ΖCΜΔ.[11]

Τον Απρίλιο του 1739, και πάλι ως κανονικός αρχιεπίσκοπος των Φερσάλων, υπέγραψε στο γράμμα επανίδρυσης της Επισκοπής της Τρίκκης[12]  και στις 11.7.1739, έλεγξε τους λογαριασμούς του ναού του Αγίου Νικολάου της Αγιάς.[13] Σε σχετικό σημείωμα αναφέρονται τα εξής: «1739 ιουλίου 11, την εξέλιξιν των λογαριασμών του ναού του αγίου Νικολάου της Αγίας διεξάγει ο αρχιεπίσκοπος Φερσάλων Ιάκωβος». Η αναφορά του στην επιγραφή του ναού της Υπαπαντής του Θετιδίου, η υπογραφή του στην επανίδρυση της Επισκοπής της Τρίκκης και η ανάληψη του ελέγχου των οικονομικών τού ναού της Αγιάς δείχνουν ότι είχε επανέλθει στον αρχιεπισκοπικό θρόνο, τον οποίο είχε απωλέσει ίσως επειδή δεν υπήρξε συνεπής στις οικονομικές υποχρεώσεις του προς το Οικ. Πατριαρχείο. Το όνομα του αντικαταστάτη του, εάν υπήρξε, εφόσον η επάνοδός του έγινε μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα, δεν είναι γνωστό. Εφόσον, λοιπόν, επανήλθε το 1739 δεν είναι παράλογο να δεχθούμε ότι παρέμεινε στην Αρχιεπισκοπή των Φερσάλων μέχρι το 1744.

5) Τον Ιάκωβο διαδέχθηκε, το 1744, ο Δωρόθεος, κατά τον Γριτσόπουλο. Κατά τον Ατέση, ο οποίος τον αναφέρει ως Δωρόθεο Β΄, διαδέχθηκε τον Νεκτάριο (1753-1758) το 1758.[14] Αυτό όμως δεν είναι σωστό, διότι στις 5.9.1749 υπέγραψε στο υπόμνημα εκλογής του επισκόπου των Σταγών Φιλοθέου.[15] Στις 12.6.1752 υπέγραψε στο υπόμνημα εκλογής του επισκόπου του Ζητουνίου Μακαρίου.[16] Την περίοδο 1759-1762 ήταν μέλος της Συνόδου του Οικ. Πατριαρχείου. Ως συνοδικός υπέγραψε: α) Τον Ιανουάριο του 1759, σε ένα σιγίλιο του οικ. πατριάρχη Σεραφείμ Β΄ (1757-1761)[17] για την Μεγάλη του Γένους Σχολή.[18] β) Στις 13.2.1759 σε ένα σιγίλιο του ίδιου οικ. πατριάρχη υπέρ της Μονής της Θεοτόκου Βερνικοβίτισσας της Αμφίκλειας.[19] γ) Την 1.1.1762 στο έγγραφο αθώωσης του πρώην οικ. πατριάρχη Καλλινίκου Γ΄ του Ζαγοριανού.[20] Και δ) Τον Ιανουάριο του 1762, σε ένα άλλο έγγραφο για την επιχορήγηση του Καλλινίκου  Γ.΄  Τον Ιανουάριο του 1763 εκλέχθηκε μητροπολίτης της Βέροιας.[21]

6) Τον Δωρόθεο διαδέχθηκε, τον Ιανουάριο του 1763, ο Νικόδημος ο οποίος παρέμεινε στην εδώ Αρχιεπισκοπή μέχρι τον θάνατό του, το 1785.[22] Ο Νικόδημος, την περίοδο 1764-1777, αντιδικούσε με τον μητροπολίτη της Λάρισας Μελέτιο και τον διάδοχό του επίσης Μελέτιο, για την υπαγωγή των οικισμών Χατζόμπασι (Υπέρεια), Σαρίκαγια (Αύρα), Μπάγμασι (διαλυμένο) και Σιμιτλί (Σιμικλή-Πολυνέρι), υπόθεση στην οποία αναφέρονται δύο πατριαρχικά έγγραφα, με χρονολογία 1.12.1768 και Μάρτιος του 1777.[23] Ως συνοδικός, στις 16.6.1768, υπέγραψε σε ένα σιγίλιο του οικ. πατριάρχη Σαμουήλ Α΄ (1763-1768)[24] υπέρ του ναού του Αγίου Γεωργίου της Πάτμου.[25]

7) Ο Νεόφυτος διαδέχθηκε το 1785 τον Νικόδημο και παρέμεινε στην εδώ Αρχιεπισκοπή μέχρι το 1797, οπότε μετατέθηκε στην Αρχιεπισκοπή της Τήνου.[26]

8) Τον Νεόφυτο διαδέχθηκε, το 1797,[27] ο πρώην Τήνου Μακάριος Πολέμης, από την Άνδρο, ο οποίος παρέμεινε στον αρχιεπισκοπικό θρόνο μέχρι τον Μάιο του 1800, οπότε καθαιρέθηκε, όπως αναφέρεται στο υπόμνημα εκλογής του διαδόχου του Παρθενίου, «ως αναξίως έχοντος κακο-Μακαρίου καθαιρέσει παντελή της αρχιερωσύνης καθυποβληθέντος, και εξοστρακισθέντος πρεπόντως της επαρχίας (…)». Μετά την καθαίρεσή του, ο Μακάριος Πολέμης εγκαταστάθηκε στην Άνδρο, στο νησί του, όπου χρησιμοποιούσε, πάντοτε, τον τίτλο του αρχιερέα των Φερσάλων. Στη διαθήκη του, την οποία συνέταξε στις 11.8.1823, λίγες μέρες πριν πεθάνει, υπέγραψε ως «αρχιερεύς Φερσάλων Μακάριος». Ως αρχιερέας των Φερσάλων αναφέρεται και σε κρατικά έγγραφα του έτους 1836.[28]  

9) Μετά την καθαίρεση του κακο-Μακαρίου στη θέση του εκλέχθηκε ο Παρθένιος τον Μάιο του 1800. Με εντολή του οικ. πατριάρχη Νεοφύτου Ζ΄ (1799-1800, β΄ πατριαρχία)[29] η εκλογή έγινε στον ναό του Αγίου Γεωργίου και στο τριπρόσωπο των υποψηφίων συμπεριελήφθησαν ο εφημέριος του Οικ. Πατριαρχείου Παρθένιος και οι ιερομόναχοι Παΐσιος και Αμβρόσιος. Εκλέχθηκε ο πρώτος στη σειρά Παρθένιος, σύμφωνα με το υπόμνημά του.

«Τῆς ἁγιωτάτης ἀρχιεπισκοπῆς Φερσάλων ἀπροστατεύτου διαμεινάσης, ἅτε δή τοῦ ἐν αὐτῇ / τήν ἀρχιερατικήν προστασίαν ὡς ἀναξίως ἔχοντος κακo-Μακαρίου καθαιρέσει παντελῆ / της ἀρχιερωσύνης καθυποβληθέντος, καί ἐξοστρακισθέντος πρεπόντως τῆς ἐπαρχίας / ἐκείνης, καί δι’ ὑψηλοῦ βασιλικοῦ προσκυνητοῦ ὁρισμοῦ ὑπερορίου γενομένου, καθά  ῥη/τῶς περιέχονται ἐν τῇ κατεστρωμένῃ ἀντικρύ παντελεῖ καθαιρέσει, τά  / τοῦ παναγιωτάτου καί σεβασμιωτάτου ἡμῶν αὐθέντου καί δεσπότου τοῦ οἰκουμενικοῦ πατρι/άρχου κυρίου κυρίου Νεοφύτου, συνελθόντες ἐν τῷ πανσέπτῳ πατριαρχικῷ ναῷ / τοῦ ἁγίου ἐνδόξου μεγαλομάρτυρος Γεωργίου τοῦ τροπαιοφόρου καί ψήφους κανονικάς / προβαλλόμενοι εἰς εὕρεσιν καί ἐκλογήν ἀξίου καί ἁρμοδίου προσώπου τοῦ ἀναδεξαμένου τήν ἀρχιερατικήν προστασίαν καί ποιμαντικήν ῥάβδον  τῆς ἁγιωτάτης ταύ/της ἀρχιεπισκοπῆς, πρῶτον μέν ἐθέμεθα τόν ὁσιώτα-τον πατριαρχικόν ἐφη/μέριον κύρ Παρθένιον, δεύτερον δέ τόν Παΐσιον, καί τρίτον τόν Ἀμβρόσιον / ὧν καί τά ὀνόματα κατεστρώθη ἐν τῷδε τῷ ἱερῷ κώδικι τῆς ἁγίας τοῦ Χριστοῦ με/γάλης ἐκκλησίας εἰς διηνεκῆ ἔνδειξιν καί μόνιμον παράστασιν.

ἐν ἔτει σωτηρίω αω΄ κατά μήνα μάϊον, ἐπινεμήσεως Γ΄».[30]  

Ο Παρθένιος, ως συνοδικός, τον Ιανουάριο του 1807 υπέγραψε σε μία επιστολή του οικ. πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄.[31] Παραιτήθηκε, σύμφωνα με τον Ατέση το 1808,[32] ενώ σύμφωνα με τον Γριτσόπουλο το 1814.[33]                                                                                             

10) Τον Παρθένιο διαδέχθηκε ο από Αρισταίας Δαμασκηνός, καταγόμενος από το Καρπενήσι.[34] Το 1818 υπέγραψε, με τον σοφαδίτη επίσκοπο της Λιτζάς και Αγράφων Δοσίθεο, μία αίτηση προς το Οικ. Πατριαρχείο, με την οποία ζητούσαν χρηματική ενίσχυση για την επαναλειτουργία της Σχολής του Καρπενησίου.[35] Ο Δαμασκηνός χαρακτηριζεται ως άνδρας «ήθεσι αρχιεροπρεπέσι κεκοσμημένος και αξιότητι πεπλουτισμένος». Στις μέρες του η επαρχία του ενώθηκε με την Αρχιεπισκοπή του Φαναρίου και Νεοχωρίου και δημιουργήθηκε η Μητρόπολη Φαναριοφερσάλων, με συνοδικό τόμο τον Μάρτιο του 1821. Ο νέος μητροπολίτης έφερε τον τίτλο υπέρτιμος και έξαρχος πάσης Φθίας.[36]

Την περίοδο 1820-1821 ήταν μέλος της Συνόδου του Οικ. Πατριαρχείου και υπέγραψε, τον Δεκέμβριο του 1820, σε ένα έγγραφο του οικ. πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ υπέρ της Μονής του Αγίου Νικολάου της Θήρας[37] και τον Μάρτιο του 1821, στην αφοριστική εγκύκλιο του ίδιου πατριάρχη κατά του Υψηλάντη και της Επανάστασης του 1821.[38] Τον Νοέμβριο του 1821 μετατέθηκε στη Μητρόπολη της Λάρισας, όπου πέθανε μετά από δύο μήνες.[39]

Στο εξής δεν αναφέρονται πια αρχιεπίσκοποι των Φερσάλων, αλλά οι αρχιερείς της Αρχιεπισκοπής του Φαναρίου και Φερσάλων.

 

 

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

 

Ατέσης 1975
Βασίλειος Γ. Ατέσης, Επισκοπικοί κατάλογοι της Εκκλησίας της Ελλάδος απ’ αρχής μέχρι σήμερον,

εν Αθήναις 1975.
Βασιλείου 1960
Πάνος Βασιλείου, Η Επισκοπή Λιτζάς και Αγρά-φων, Αθήνα 1960.
Γαλανοπούλου 2011

 

 

 

 
Δήμητρα Αν. Γαλανοπούλου, Ο οικουμενικός πατριάρχης Νεόφυτος Ζ΄ και το έργο του (α΄ πατριαρχία 1789-1794, β΄ πατριαρχία 1798-1801), διδα-κτορική διατριβή, Αθήνα 2011.
Γεδεών 1936-1938
Μανουήλ Ι. Γεδεών, Πατριαρχικαί Εφημερίδες, Αθήναι 1936-1938
Γεδεών 1996
Μανουήλ Γεδεών, Πατριαρχικοί Πίνακες, Αθήναι 1996.2 
Γιαννόπουλος 1902
Nικ. Γιαννόπουλος, «Έκθεσις αρχαιολογικής εκδρομής ανά τον Δήμο Σκοτούσσης», Αρμονία, 3 (Αθήναι 1902).
Γριτσόπουλος 1965
Τάσος Αθ. Γριτσόπουλος, «Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων Μητρόπολις», ΘΗΕ, 6 (Αθήναι 1965) 436.

 
Δρόσος 2006

 

 

 
π. Νεκτάριος Δρόσος, «Εφτά υπομνήματα εκλογής μητροπολιτών της Λάρισας (1821-1875)», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 50 (2006) 21-32.
Ζακυθηνός 1933
Διον. Α. Ζακυθηνός, «Ανέκδοτα πατριαρχικά έγγραφα των χρόνων της Τουρκοκρατίας (1593-1798) εκδιδόμενα εκ παρισιακών κωδίκων. Μέρος ένατον», Ελληνικά, 6/2 (Αθήναι 1933).
Καλούσιος 1997
Δημήτριος Γ. Καλούσιος, «Τρικαλινά Σύμμεικτα»,

Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 32 (Λάρισα 1997) 193-246.
Καλούσιος 2006
Δημήτριος Γ. Καλούσιος, «Ο κώδικας της Τρίκκης», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 50 (2006) 129-192.
Καλούσιος 2009
Δημήτριος Γ. Καλούσιος, Ο Κώδικας της Μητροπόλεως Λαρίσης, ΕΒΕ 1472: 1647-1868, Λάρισα 2009.
Κουκουλές 1929

 
Φαίδων Κουκουλές, «Η εν Θήρα Ιερά Μονή του Αγίου Νικολάου», ΕΕΒΣ, 6 (Αθήναι 1929).
Κωνσταντινίδης

   1960
Απ. Γ. Κωνσταντινίδης, Τα εν τω Πηλίω όρει παλαιά και σύγχρονα χριστιανικά μνημεία, Αλεξάνδρεια-Ζαγορά 1960.
Μ. Δ. Χ. 1881
Μ. Δ. Χ., «Η Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή», Αλήθεια, 1/15 (Κωνσταντινούπολις 14.1.1881) 237-238.

 
Miklosich-Müller

   1890
Fr. Miklosich-Jos. Müller, Acta et diplomata mona-steriorum et ecclesiarum Orientis, Vindobonae 1890, τ. 6.
Ντρογκούλης 1994
Γεώργιος Ντρογκούλης, «Η διένεξη για τα επισκοπικά όρια ανάμεσα στη Μητρόπολη Λάρισας και την Αρχιεπισκοπή Φαρσάλων τον 18ο αιώνα. Συμβολή στην εκκλησιαστική ιστορία των Φαρσάλων», Πρακτικά Α΄ Συνεδρίου Φαρσαλινών Σπουδών, Λάρισα 1994, 43-59.
Τρικούπης 1883
Σπυρίδων Τρικούπης, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, Αθήναι 18833, Α.
Τσιουρής 2008
Ιωάννης Κ. Τσιουρής, Οι τοιχογραφίες της Μονής Αγίας Τριάδος Δρακότρυπας, 1758, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2008.
Χρυσοβέργης 1995
Αθαν. Δ. Χρυσοβέργης, Ο Πατριάρχης Κων/πό-λεως Καλλίνικος Γ΄ ο εκ Ζαγοράς (1757), Ζαγορά 1995.
 

KOSTAS  SPANOS

                               

«Additional names of archbishops to the existing episcopical catalogue of Pharsala».

                              Summery

 

   The existing episcopic catalogue of Pharsala has got many name-gaps. Some of these gaps are now filled up with new information which is presented in this conference announcement today. The new evidence is about archbishop Laurentius (or Leontios), Philotheos, Jacob (or Iakovos), Doro-

theos, Neophytus, and Makarios Polemis of the period 1612 - 1800.



   [1]. Γεδεών 1996,2  426-429.
   [2]. Καλούσιος 2009, 28-29.
   [3]. Ατέσης 1975, 72· Γριτσόπουλος 1965, 436.
   [4]. Κωνσταντινίδης 1960, 142.
   [5]. Κωνσταντινίδης 1960, 226.
     [6]. Η πληροφορία αυτή περιέχεται σε μία ενθύμηση, γραμμένη στο φ. 178v του κώδικα 619 της Μονής των Ιβήρων, όπως μας γνώρισε ο βιβλιοθηκάριος της μονής π. Θεολόγος.
     [7]. Γριτσόπουλος 1965, 436.
     [8]. Καλούσιος 1997, 221.
     [9]. Γιαννόπουλος 1902, 429. Ευχαριστούμε την αρχαιολόγο κ. Σταυρούλα Σδρόλια για την υπόδειξη του δημοσιεύματος αυτού. 
   [10]. Αλχανί· το παλιό όνομα του Θετιδίου.
   [11]. ΖCΜΔ· 7244-5508/5509=1735/1736. Ο Τσιουρής (2008, 300) αναφέρει το έτος 1734.
   [12]. Καλούσιος 2006, 150· Καλούσιος 2009, 132.
   [13]. Γεδεών 1936-1938, 290.
   [14]. Ατέσης 1975 72.
   [15]. Καλούσιος 2009, 54-55.
   [16]. Καλούσιος 2009, 56.
   [17]. Γεδεών 1996, 543-547.
   [18]. Μ. Δ. Χ. 1881, 237-238.
   [19]. Ζακυθηνός 1933, 201.
   [20]. Χρυσοβέργης 1995, 195.
   [21]. Γριτσόπουλος 1965, 436· Ατέσης 1975, 72.
   [22]. Γριτσόπουλος 1965, 436· Ατέσης 1975, 72.
   [23]. Γεδεών 1996, 553· Ντρογκούλης 1994, 43-59· Καλούσιος 2009, 160-167.
   [24]. Γεδεών 1996, 550-556.
   [25]. Miklosich-Müller 1890, τ. 6, 347.
   [26]. Γριτσόπουλος 1965, 436· Ατέσης 1975, 72.
   [27]. Γριτσόπουλος 1965, 436· Ατέσης 1975, 72.
   [28]. ΓΑΚ, Αρχείο Γραμματείας-Υπουργείου Εκκλησιαστικών και Δημοσίου Εκπαιδευσεως, Σειρά 001, Εκκλησιαστικών (1833-1848), φάκ. 877 (επίσκοπος Φαρσάλων).
   [29]. Γεδεών 1996, 585-589.
   [30]. Γαλανοπούλου 2011, 272.
   [31]. Εκκλησιαστική Αλήθεια, Β/47 (8.9.1882).
   [32]. Ατέσης 1975, 72.
   [33]. Γριτσόπουλος 1965, 436.
   [34]. Βασιλείου 1960, 86-87, σημ. 116.
   [35]. Βασιλείου 1960, 200-201.
   [36]. Γριτσόπουλος 1965, 437.
   [37]. Κουκουλές 1929, 74.
   [38]. Τρικούπης 18833, Α, 254-258.
   [39]. Δρόσος 2006, 21.

 

 

ΘΕΣΣΑΛΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ
ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΕΚΔΟΤΗΣ: ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΑΝΟΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΒΑΣΙΛΗΣ Κ. ΣΠΑΝΟΣ, Δρ Ιστορίας
Ασκληπιού 68, 412 22 ΛΑΡΙΣΑ
τηλ. 2410-626.016, κιν. 6972-460.484
e-mail: kspanos.thessaliko@otenet.gr
www.thessaliko.gr



Αν το άρθρο μας σας άρεσε, πατήστε

Europa Security
comments powered by Disqus
Κρεοπωλείο Φάρμα Μπαϊράμογλου
Γίνε μέλος στη σελίδα μας στο facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
100 Χρόνια ZAGORINΚΤΕΛ Μαγνησίας E-Ticket
Φαίδων Αρτοποιήματα
Το διαλεχτό στραγγιστό της ΕΒΟΛ
Πληροφορίες


Ακολουθήστε μας
  ^