Θεσσαλία Τηλεόραση - Λάρισα, Βόλος, Καρδίτσα, Τρίκαλα

Θεσσαλικό Ημερολόγιο

Η πρόθεση της Μ.Ρεντίνας και οι Θεσσαλικοί οικισμοί

από το Θεσσαλικό Ημερολόγιο

07.08.2017 | 10:36
thesnea.gr

του Κώστα Σπανού, Εκδότη του «Θεσσαλικού Ημερολογίου»

 

Το 1990, σκοπεύοντας να μελετήσω χειρόγραφα των μονών της Δυτικής Θεσσαλίας, εντόπισα στο περιοδικό Δελτίον του ΙΠΑ/ΜΙΕΤ ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον, το υπ’ αριθμόν 20 της Μονής Κορώνας. Με βάση την αναφορά στο εν λόγω έντυπο πίστευα ότι θα μελετούσα έναν κώδικα της Κορώνας. Όταν, όμως, άρχισα να τον μελετώ διαπίστωσα ότι δεν ήταν ένα από τα δικά της χειρόγραφα, αλλά της Μονής Ρεντίνας. Οι κώδικες των διαλυμένων μονών της Καρδίτσας μεταφέρθηκαν, πριν από το 1940, στη Μονή της Κορώνας στην οποία εγκαταβίωνε μία αδελφότητα. Χάρη στην προνοητικότητα του τότε μητροπολίτη σώθηκαν και σήμερα είναι στη διάθεσή μας, καθώς το ΙΠΑ/ΜΙΕΤ τα έχει φωτογραφήσει. Η ταυτότητα του χειρογράφου, το οποίο είναι μία πρόθεση, είναι καταχωρισμένη σε δύο σημειώματα, το ένα στο φ. 106α και το άλλο στο φ. 118α και έχουν ως εξής:

α) φ. 106α: «γρηγόριος ιερομόναχος έγραψα μία παρρησία του / γέροντός μου παπά κύρ ιακώβου εις μνή/μην αιωνίαν του τιμίου αυτού ονόματος εις / την μονήν της ρενδίνης αφ’ ής και αυτός υπήρ/χεν χλ. γ΄».

β) φ. 118α: «επί έτους 1660 ήγουν αχξ΄ εν μηνί / οκτωβρίω εις τας 18 εγράφθηκε ο μητροπολίτης ο / ιωσήφ[1] εις την παναγίαν μου την ρετίνα εις την παρουσία / να μνημονεύεται και έδωκε εις χείρας άσπρα χίλια / πεντακόσια και ένα ματί ατλάζη διά χίλια πεντακόσια όπου γίνονται σούμα χιλιάδες 3.000».

Επιπλέον, στο φ. 108α, με χρονολογία 6.12.1803, αναφέρεται ότι επισκέφθηκε τη Μονή της Ρεντίνας ο μοναχός Δαμασκηνός από «την Κορώνη μοναστήρι και έδωσε άσπρα χλ. 3000». Επομένως, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το χειρόγραφο είναι της Μονής Ρεντίνας.

Ο Λίνος Πολίτης έγραψε ότι η πρόθεση είναι του 17ου αιώνα.[2] Με βάση, όμως, την δεύτερη ως άνω ενθύμηση μπορούμε να προσδιορίσουμε ακριβέστερα τη χρονολογία κατά την οποία άρχισε η σύνθεσή της, δηλαδή πριν από τις 18 Οκτωβρίου του 1660.

Γνωρίζοντας ότι οι προθέσεις δημιουργούνταν κυρίως κατά την περίοδο ανακαίνισης μιας μονής, οπότε οι μοναχοί χρειάζονταν οικονομική βοήθεια, και ότι η ανακαίνιση της Μονής της Ρεντίνας πραγματοποιήθηκε το 1640, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η σύνθεση της πρόθεσης άρχισε γύρω στο 1640. Η πρόθεση αυτή διατηρήθηκε σε χρήση περισσότερο από 230 χρόνια, καθώς οι μοναχοί της συνέχιζαν να καταχωρίζουν σ’ αυτήν σημειώσεις μέχρι το 1876.

Στις προθέσεις των θεσσαλικών μονών, τις οποίες έχω εκδώσει έως τώρα, τα ονόματα των οικισμών αναφέρονται σε χωριστό φύλλο ή στο τμήμα ενός φύλλου, με ευδιάκριτο το όνομά τους. Κάτω από το όνομα του οικισμού είναι καταχωρισμένα μόνο τα βαφτιστικά ονόματα των αφιερωτών του οικισμού. Η πρόθεση, όμως, της Ρεντίνας είναι διαφορετική από τις άλλες προθέσεις, για δύο λόγους:

α) Oι οικισμοί αναφέρονται πολλοί μαζί, από 3 έως 7, εκτός από λίγες περιπτώσεις, όπως συμβαίνει με την αναφορά των αφιερωτών της Ρεντίνας και του Σμοκόβου.

β) Οι αφιερωτές αναφέρονται με πλήρη το όνομά τους, δηλαδή με το βαφτιστικό και το επώνυμό τους.

Έτσι, λοιπόν, η πρόθεση αυτή παρέχει τη δυνατότητα στους ονοματολόγους να μελετήσουν τα επώνυμα από τις αρχές του 17ου αιώνα και εξής. Επειδή, όμως, στα φύλλα όπου αναφέρονται πολλοί οικισμοί μαζί δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε ποιοι αφιερωτές είναι του ενός και ποιοι του άλλου οικισμού, είναι δύσκολο να ανιχνεύσει κάποιος τις ρίζες της οικογένειάς του. Εξαίρεση αποτελούν η Ρεντίνα και το γειτονικό Σμόκοβο, οι αφιερωτές των οποίων καλύπτουν πολλά φύλλα.

Μεταξύ των αφιερωτών της Ρεντίνας του τέλους, μάλλον, του 18ου αιώνα, μνημονεύονται και μέλη της γνωστής οικογένειας των Τσολάκογλου. Οι σχετικές αναφορές, με δυσκολίες στον προσδιορισμό του ονόματος των συζύγων, έχουν ως εξής: α) Στο φ. 104β: «έγραψεν ο δημητράκης τζηλακόπουλος τον πατέρα του γεωργίου εις την παρισία διά άσπρα χηλιάδες γ΄».

Στο φ. 105β: «έγραψεν ο αναγνώστης ο υιός του θανάση τζιολακόγλου εις την παρισίαν τον πατέρα του ονόματι αθανάσιον και ένα όνομα κενοβιάτικον γεωργίου άσπρα χιλιάδες 3.000»· «έγραψεν ο δημητράκης ο  υιός του Γεωργάκη τζιολακόγλου εις την παρισίαν την μητέρα του σουλτάνα διά άσπρα χιλιάδες 3.000». Στο φ. 106α: «έγραψεν η θανάσινα τζολακόνυφη το όνομά της εκατερίνη, παρησία δι’ άσπρα χ. γ΄ έδωσε άσπρα χιλιάδες τρεις»· «εγράφη το όνομά μου εμού του ταπεινού δημητρίου τζιολακόγλου εις την παρισίαν διά άσπρα 3.000». Στο φ. 107α: «Γεώργιος του αναγνώστου εκ ρενδίνης έγραψεν τρεις παρρησίας εις μνήμην του πατρός του αιώνιον δημητρίου αναγνώστου και του ιδίου αυτού ονόματος γεωργίου και αικατερίνης διά άσπρα 2.000»· «Γεώργιος τζολακόπλους εκ Ρενδίνης έγραψε τρεις παρρησίας εις μνήμην αιώνιον του ονόματος αυτού Γεωργίου, και αικατερίνης. και της μητρός αυτού αγορίτζης διά άσπρα 9.000. 1799 σεπτέμβριος 12». Στο φ. 109β: «έγραψεν ο κυρ Κωνσταντίνος Τζιολάκογλου τον αδελφό του Γεωργάκη εις την παρισίαν διά άσπρα χ. γ΄». Στο φ. 224α: «100 εκατό γρόσια εδόθησαν διά χειρός κωνσταντίνου τζολάκογλου εις παρρησίαν αθανασίου, γεωργίου, αγορίτζας [ - ] από γιανιτζού ίνα μνημονεύονται 1824, αυγούστου 25».

Από τις παραπάνω αναφορές προκύπτει ότι γενάρχης των Τσολάκογλου είναι ο Αθανάσιος. Αυτός και η σύζυγός του Αικατερίνη απέκτησαν δύο  γιους: τον Γεώργιο, που ήταν αναγνώστης (ψάλτης) και τον Κωνσταντίνο. Ο Γεώργιος (Γεωργάκης)[3] και η σύζυγός του Σουλτάνα απέκτησαν ένα γιο, τον Δημητράκη,[4] και αυτός έναν γιο τον Κωνσταντίνο και τρεις κόρες, τα ονόματα των οποίων δεν είναι γνωστά.[5] Η μία από αυτές υπήρξε σύζυγος ενός Αργυρού από τη Βατσουνιά του Μουζακίου, σύμφωνα με την αναφορά στο φ. 108β, όπου είναι οι αφιερωτές αυτού του οικισμού. Ο αναφερόμενος στα φ. 109β και 224α Κωνσταντίνος το 1832 ζούσε στο Βουκουρέστι. Ως συνδρομητής ενός βιβλίου αναφέρεται ως σερδάρης, δηλαδή ως αρχηγός, στρατηγός.[6]  

Καθώς η Ρεντίνα και η μονή της ανήκαν στην Επισκοπή του Θαυμακού, ο Δομοκός, η έδρα της Επισκοπής, είναι ο πρώτος αναφερόμενος οικισμός στην πρόθεση. Οι μοναχοί, κατά τη διάρκεια της ζητείας τους, επισκέφτηκαν πολλούς φθιωτικούς και ευρυτανικούς οικισμούς, καθώς και λίγους φωκικούς και ηπειρωτικούς. Στους θεσσαλικούς οικισμούς κυριαρχούν οι καρδιτσιώτικοι. Αναφέρονται και λίγοι τρικαλινοί και βολιώτικοι, τους οποίους ίσως δεν επισκέφτηκαν οι μοναχοί. Είναι απίθανο να έφθασαν π.χ. μέχρι το Πήλιο και να επισκέφτηκαν μόνο τη Μακρυράχη, την Βυζίτσα και την Κερασιά. Προφανώς κάποιοι επισκέπτες πέρασαν από τη μονή και αφιέρωσαν κάτι σ’ αυτήν με αποτέλεσμα να σημειωθεί το χωριό τους με λίγα ονόματα αφιερωτών. Αυτό φαίνεται καθαρά στην περίπτωση της Σκοπέλου, με μόνον αναφερόμενο τον επίσκοπό της Κλήμη. Αυτός παραβρέθηκε, μάλλον, στη χειροτονία κάποιου νέου επισκόπου στον Δομοκό ή κάπου αλλού στη Θεσσαλία, κι εκεί γνώρισε κάποιον μοναχό και έστειλε τη δωρεά του στη Μονή της Ρεντίνας.  

Αρκετοί από τους αναφερόμενους μη θεσσαλικούς οικισμούς είναι αταύτιστοι. Η ταύτισή τους είναι έργο ερευνητών του φθιωτικού και του ευρυτανικού χώρου. Χωρίς να είμαι απολύτως βέβαιος στην κατάταξη όλων των οικισμών, αναφέρω τα εξής:

α) 95 οικισμοί ανήκουν στη Φθιώτιδα.[7]

β) 74 οικισμοί ανήκουν στη Θεσσαλία.

γ) 30 οικισμοί ανήκουν στην Ευρυτανία.

δ)  8 οικισμοί ανήκουν στην Ήπειρο. και

ε)  7 οικισμοί ανήκουν στη Φωκίδα.

 

ΟΙ ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΟΙ ΘΕΣΣΑΛΙΚΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ[8]

 

Στην παρούσα ανακοίνωση θα ασχοληθώ μόνο με τους θεσσαλικούς οικισμούς. Όπου αναφέρεται η αρχική γραφή των ονομάτων εννοείται κυρίως η περίοδος 1640-1660. Οι μεταγενέστερες γραφές ποικίλουν, από τον 18ο έως τον 19ο αιώνα.

Οι αναφερόμενοι θεσσαλικοί οικισμοί είναι οι εξής:

1) Άγιος Ιωάννης. Διαλυμένος οικισμός νοτίως του Παλιουρίου της Καρδίτσας, στα φ. 215α-216α, με ονόματα της αρχικής γραφής, και ένα τμήμα του φ. 216α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών. 

2) Ανώγι της Καρδίτσας στο φ. 219β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

3) Aπιδιά της Καρδίτσας, στα φ. 220α-220β, με ονόματα της αρχικής γραφής.

4) Βατζουνιά. Η Βατσουνιά του Μουζακίου, στο φ. 108β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών. Ανάμεσά τους αναφέρεται και ο γαμπρός του Τζιολάκογλου Αργυρός.[9]

5) Βεζήτζα. Η Βυζίτσα του Βόλου, στο φ. 248β, με ονόματα μεταγενέστερης γραφής.

6) Βελέσι. Η σημερινή Δαφνοσπηλιά της Καρδίτσας, στο φ. 214α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών και έμμεση αναφορά: «Μαναστίρη βελέσι και πέτρα». 

7) Bλάσι της Αργιθέας, στο φ. 228β, με ονόματα της αρχικής γραφής.

8) Βούνιτζα. Το σημερινό Ελληνόκαστρο της Καρδίτσας, στο φ. 223β, με ονόματα μεταγενέστερης γραφής.

  9) Βρύνια. Η Βρύναινα του Αλμυρού, στο φ. 225β, με ονόματα του 1876.

10) Γαρδίκι των Τρικάλων, στο φ. 228α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

11) Γούρα. Η σημερινή Ανάβρα του Αλμυρού, στα φ. 25α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

12) Γράλιστα. Ο σημερινός Ελληνόπυργος της Καρδίτσας, στο φ. 250β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

13) Δρανίτσα. Η σημερινή Κτιμένη της Καρδίτσας, στο φ. 39β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

14) Ζαγορά του Βόλου, στο φ. 267α, προσδιορίζοντας την Μακρυράχη. Στο φ. 219α, ως Ζαγορές χώρες, με ονόματα μεταγενέστερης γραφής. Στο φ. 267β αναφέρεται η συνοικία της Ζαγοράς Σωτήρα, με ονόματα μεταγενέστερης γραφής.

15) Ζάρκου. Το Ζάρκο των Τρικάλων, στο φ. 224β, με ονόματα μεταγενέστερης γραφής.

16) Ζαρχανάτες. Το σημερινό Δασοχώρι της Καρδίτσας, στα φ. 220α-220β, με ονόματα της αρχικής γραφής.

17) Ζουγλόπου. Η σημερινή Ραχούλα της Καρδίτσας, στο φ. 223α, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στο φ. 223β, με ονόματα μεταγενέστερης γραφής.

18) Θραψίμι της Καρδίτσας, στα φ. 212β-213α, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στα φ. 213β-214α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

19) Καβροπλέσι. Το Καροπλέσι της Καρδίτσας, στο φ. 228β, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στο φ. 229α, με ονόματα μεταγενέστερης γραφής.

20) Καζνέσι. Η σημερινή Άμπελος της Καρδίτσας, στο φ. 219β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

21) Καρδίτζα. Η Καρδίτσα, στο φ. 185β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

22) Καρίτζα. Η Καρίτσα της Καρδίτσας, στο φ. 228β, με ονόματα της αρχικής γραφής, και το φ. 229α, με ονόματα μεταγενέστερης γραφής.

23) Καστανιά της Καρδίτσας, στο φ. 223α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

24) Καταφύγι της Καρδίτσας, στα φ. 223α, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στο φ. 223β με ονόματα μεταγενέστερης γραφής. Στο φ. 224α αναφέρεται η Μονή της Πέτρας και μία ενθύμηση του 1834, σύμφωνα με την οποία πέρασε από εκεί ο αρματολός και αγωνιστής του 1821 Θεόδωρος Ζιάκας.

25) Κερασιά του Βόλου, στο φ. 267α, με ονόματα μεταγενέστερης γραφής.

26) Κνήσεβο. Η Αργιθέα της Καρδίτσας, στα φ. 230β-231α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

27) Κοπρετζή. Τα σημερινά Γεφύρια της Καρδίτσας, στο φ. 222β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

28) Κοτζιαχουμάτη. Το Τσιάχματι των Φαρσάλων. Υπήρχαν δύο ομώνυμοι οικισμοί: το Άνω Τσιάχματι, σήμερα Ανωχώρι, και το Κάτω Τσιάχματι, σήμερα Κατωχώρι, στο φ. 258α, με ονόματα μεταγενέστερης γραφής.

29) Κουβανάτες. Το σημερινό Μελισσοχώρι της Καρδίτσας, στα φ. 220α-220β, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στα φ. 221α-222α, με ονόματα   μεταγενέστερων γραφών. 

30) Κουζουνάρι. Το Γκουσκουνάρι, το σημερινό Μεγ. Ευύδριο των Φαρσάλων, στο φ. 258α, με ονόματα μεταγενέστερης γραφής.

31) Κυδωνία. Συνοικία του οικισμού Απιδιά της Καρδίτσας, στα φ. 52α-52β, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στα φ. 52α-53β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

32) Λακουρέσι. Ο σημερινός Βαθύλακκος της Καρδίτσας, στα φ. 212β-213α, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στα φ. 211β και 213β-214α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

33) Λιάσκο[βο]. Το σημερινό Πετρωτό της Αργιθέας, στο φ. 273α, με ονόματα μεταγενέστερης γραφής..

34) Λιμπάνοβο. Διαλυμένος οικισμούς βορείως του Θραψιμίου της Καρδίτσας, στα φ. 212β-213α, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στα φ. 213β-214α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

35) Λουτρός της Καρδίτσας,  στα φ. 211β-212α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

36) Μαγούλα Καζηνέσι. Η σημερινή Αγία Παρασκευή της Καρδίτσας, στα φ. 220α-220β, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στα φ. 221α-222α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

37) Μακρά Ράχη. Η Μακρυράχη του Βόλου, στο φ. 267α, με ονόματα του τέλους του 17ου αι. Δεύτερο στη σειρά το όνομα του επισκόπου της Δημητριάδας Ιωαννικίου.

38) Μασκολούρι. Το Μοσχολούρι της Καρδίτσας, στο φ. 223α, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στο φ. 220α, με ονόματα μεταγενέστερης γραφής (18ου/19ου αιώνα).

39) Μαυραχάδες της Καρδίτσας, στο φ. 222β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

40) Μέγα Νεοχώρι. Το Νεοχώρι της Καρδίτσας, στο φ. 227α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

41) Μέγα Ρέμα. Μικρός οικισμός στην περιοχή της Καρίτσας Καρδίτσας, στο φ. 228β, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στο φ. 229α, με ονόματα  μεταγενέστερης γραφής.

42) Μέγα Σμόκοβο. Η σημερινή Λουτροπηγή της Καρδίτσας, στα φ. 61α-64α, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στα φ. 64β-73α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών. Στο φ. 72α ονόματα του έτους 1775.

43) Μηζήλου. Το σημερινό Δροσάτο της Αργιθέας, στο φ. 255α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

44) Μικρού Χρύσου. Διαλυμένος οικισμός στην περιοχή του Καροπλεσίου, στο φ. 227α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

45) Μισοβούνι. Το Μεσοβούνι της Αργιθέας, στο φ. 246β, με ονόματα της αρχικής γραφής.

46) Μουτζάρα. Η σημερινή Αθαμανία των Τρικάλων, στο φ. 228α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

47) Μπεζήλα. Η σημερινή Πεζούλα της Καρδίτσας, στο φ. 225α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

48) Μπελάγια. Διαλυμένος οικισμός στην περιοχή του Νεοχωρίου της Καρδίτσας, στο φ. 227α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

49) Μπελοκομήτου. Ο Μπελοκομίτης της Καρδίτσας, στο φ. 227α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

50) Μποχλάρι. Ο σημερινός Άγιος Γεώργιος της Λάρισας, στο φ. 249β, με ονόματα της αρχικής γραφής.

51) Μπουκουβήτζα. Το σημερινό Ανθηρό της Αργιθέας, στο φ. 263β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

52) Μπουτζάκι. Ο διαλυμένος οικισμός Μουζάκι,[10] δίπλα στους Σοφάδες, στα φ. 220α-220β, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στα φ. 221α-222α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

53) Παλιούρι της Καρδίτσας, στο φ. 132α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

54) Περτζελέρι. Τα σημερινά Ελληνικά των Φαρσάλων, στο φ. 258α, με ονόματα μεταγενέστερης γραφής.

55) Πέσια. Ο διαλυμένος οικισμός Μπέσια, στην περιοχή της Σπινάσας (Νεράιδας), στα φ. 212β-213α, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στα φ. 213α-214α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

56) Πετρίλου. Το Πετρίλο της Αργιθέας, στα φ. 230β-231α, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στο κάτω τμήμα του φ. 231α, με ονόματα μεταγενέστερης εποχής.

57) Πριντζέσι. Διαλυμένος οικισμός στην περιοχή του Καροπλεσίου, στο φ. 227α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

58) Ρεντίνα. Στα φ. 73β-82α, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στα φ. 83α-96β και 97β-115α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών. Σε κάποια φύλλα αναφέρονται διάφορες χρονολογίες, ήτοι: φ. 98α: 27.12.1764, φ. 100β: 25.5.1803, φ. 102α-102β: 26.6.1751, φ. 103β: 1757, 107α: 12.9.1799, φ. 108α 6.12.1803 και 26.1.1804 και φ. 111β: 10.7.1815.

59) Σανούς. Διαλυμένος οικισμός στην περιοχή της Απιδιάς, στα φ. 220α-220β, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στα φ. 221α-222α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

60) Σιάμου. Η σημερινή Οξυά της Καρδίτσας, στα φ. 259β-261β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

61) Σκόπελος. Στο φ. 262α, με το όνομα του επισκόπου της Σκιάθου και Σκοπέλου, Κλήμη, της πρώτης τριακονταετίας του 18ου αι.[11]  

62) Σούπη. Η σημερινή Πασχαλίτσα της Καρδίτσας, στο φ. 222β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

63) Σπινάσα. Η σημερινή Νεράιδα της Καρδίτσας, στα φ. 212β-213α, με ονόματα της αρχικής γραφής, και στα φ. 213β-214α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

64) Στεφανιάδα της Αργιθέας, στο φ. 246β, με ονόματα της αρχικής γραφής.

65) Στούγγου. Το σημερινό Κρυονέρι της Καρδίτσας, στο φ. 225α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

66) Σοφάδες της Καρδίτσας, στα φ. 220α-220β, με ονόματα της αρχικής γραφής.

67) Τετάγι. Το σημερινό Λαμπερό της Καρδίτσας, στο φ. 225α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

68) Τζαμάσι. Η σημερινή Ανάβρα των Σοφάδων, στο φ. 43β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

69) Τρίκαλα κάστρο, στο φ. 223α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

70) Φήληα. Τα Φίλια της Καρδίτσας, φ. 214β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

71) Φλωρεσέοι. Το σημερινό Ανθοχώρι της Καρδίτσας, στο φ. 225α, με ονόματα της αρχικής γραφής.

72) Χαβαλαλί. Διαλυμένος οικισμός στην περιοχή της Ανάβρας Καρδίτσας, στα φ. 40β και 43β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

73) Χαλαμπρέζι. Ο σημερινός Κέδρος της Καρδίτσας, στα φ. 214β και 217α-217β, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.

74) Χωτένα. Το σημερινό Αηδονοχώρι της Καρδίτσας, στα φ. 109α, 110α και 185α, με ονόματα μεταγενέστερων γραφών.[12]

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

 

Ι. ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΣΠΑΝΟΥ

ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΠΡΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΡΕΝΤΙΝΑΣ

 

   1) «Οι καρδιτσιώτικοι οικισμοί στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας (ci 1640-19ος αι.)», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 25 (Λάρισα 1994) 129-154, και ανάτυπο.

   2) «Τα ονόματα των Υπαταίων στην πρόθεση της Ρεντίνας, 1650-1693», Υπάτη, 30-32 (Αθήνα 1993-1994) 27-51.

   3) «Τα ονόματα και τα επώνυμα των Ρεντινιωτών γύρω στα 1640 στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας», Καρδιτσιώτικα Χρονικά, 1 (Καρδίτσα 1995) 79-95, και ανάτυπο· εφημερίδα Αγραφιώτικη Φωνή, 56 (Καρδίτσα 1997) 11· 57 (1997) 6· 58 (1997) 11.

   4) «Τα ονόματα των αφιερωτών από τους οικισμούς Κόπανο, Μπογόμηλο  και  Αλποχώρι της Υπάτης στην πρόθεση της Ρεντίνας (1650-18ος αιώνας)», Υπάτη, 33-36 (1995-1996) 64-67.

   5) «Τα χωριά του Δομοκού και τα ονόματα των αφιερωτών τους στην α΄ γραφή της πρόθεσης της Ρεντίνας γύρω στα 1640», Χρονικά της επαρχίας Δομοκού, 7 (Αθήνα 1996) 18-42, και ανάτυπο.

   6) «Τα ονόματα των Κουρνοβιτών στην πρόθεση της Ρεντίνας (1640-1660)», Φθιωτικά  Χρονικά, 16 (Λαμία 1996) 140-148.

   7) «Καρδιτσιώτικα ονόματα του 17ου αιώνα στην πρόθεση της Ρεντίνας», Πρακτικά Α΄ Συνεδρίου για την Καρδίτσα και την περιοχή της, έκδοση της Λαϊκής Βιβλιοθήκης της Καρδίτσας, Καρδίτσα 1996, 117-121.

   8) «Τα ονόματα των Σμοκοβιτών του 1640 ci στην πρόθεση της Ρεντίνας», Πρακτικά Α΄ Συνεδρίου για την Καρδίτσα και την περιοχή της, έκδοση της Λαϊκής Βιβλιοθήκης της Καρδίτσας, Καρδίτσα 1996, 123-139.

   9) «Τα ονόματα των Λαμιέων στην πρόθεση της Ρεντίνας, 1640-1660», Φθιωτικά Χρονικά, 18 (Λαμία 1997) 78-91.

  10) «Τα ονόματα των αφιερωτών του Δομοκού και της Ομβριακής από την πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας», Πρακτικά του Συνεδρίου Δήμου Δομοκού-ΕΜΑΕΔ «Ο ΕΛΛΗΝ», Ιστορία και Πολιτισμός της Επαρχίας Δομοκού,  [Αθήνα] 1997, 117-129, και Χρονικά της Επαρχίας Δομοκού, 12 (Αθήνα 2002) 21-31.

  11) «Οι αφιερωτές της Κυδωνιάς στη Μονή της Ρεντίνας (1640-18ος/19ος αι.)», Γνώση και Γνώμη, 14 (Καρδίτσα 1998) 75-78.

  12)  «Τα ονόματα των Ασβεστιωτών στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας (1640)», Φθιωτικά Χρονικά, 19 (Λαμία 1998) 75-83.

  13) «Τα ονόματα των Ροβολιαριτών στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας», Φθιωτικά Χρονικά, 20 (Λαμία 1999) 116-122.

  14) «Οι αφιερωτές πέντε οικισμών της Καρδίτσας στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας (1640-18ος αι.)», Γνώση και Γνώμη, 15  (Καρδίτσα 1999) 79-84.

  15)  «Τα ονόματα των αφιερωτών από έξι χωριά της περιοχής του Δομοκού στην πρόθεση της Ρεντίνας (17ος-18ος αιώνες)», Χρονικά της Επαρχίας Δομοκού, 10 (Αθήνα 1999) 9-17.

  16) «Τα ονόματα των Σμοκοβιτών του 17oυ-18ου αιώνα στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας», Καρδιτσιώτικα Χρονικά, 5 (Καρδίτσα 2000) 39-66. 

   17) «Τα ονόματα των αφιερωτών από τους οικισμούς Ρογόζιανο, Λάλα, Λιανοκλάδι, Καλαμάκι, Αμούρι και Νεοχώρι στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας (1640-18ος αι.)», Φθιωτικά  Χρονικά, 22 (Λαμία 2001) 117-122.

   18) «Οι αφιερωτές της Γιαννιτζούς της πρώτης γραφής (1640) στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας», Πρακτικά 1ου Συνεδρίου Φθιωτικής Ιστορίας, Λαμία 2002, 80-94.

   19) «Οι αφιερωτές της Μακρυράχης (Καΐτσας) της πρώτης γραφής (1640 ci) στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας», Φθιωτική Ιστορία, Πρακτικά 2ου Συνεδρίου Φθιωτικής Ιστορίας, Λαμία 2005, 98 -111.

   20) «Οι αφιερωτές της Δομνίστας το 1640 στην πρόθεση της Ρεντίνας», Φθιωτικά Χρονικά, 29 (Λαμία  2008) 135-145.

   21) «Οι αφιερωτές της Ρωμαϊκής Καρέας της πρώτης γραφής (1640) στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας», Πρακτικά 4ου Συνεδρίου Φθιωτικής Ιστορίας, 9, 10 και 11 Νοεμβρίου 2007, Λαμία 2010, 435-452.

   22) «Oι οικισμοί στην περιοχή της Υπάτης στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας (ca. 1640-19ος αι.)», Πρακτικά Πανελληνίου Συνεδρίου «Η Υπάτη στην εκκλησιαστική ιστορία, την εκκλησιαστική τέχνη και τον ελλαδικό μοναχισμό», Αθήναι 2011, 379-383.

   23) «Oνόματα Φθιωτών του 2ου μισού του 17ου αιώνα στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας», Ονόματα, 20 (2013) 357-367.

   24) «O Φουρνάς, η Βράχα και ο Κλειτζός στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας (ci 1640)», Ιστορία και Πολιτισμός Δημοτικής Ενότητας Φουρνά Ευρυτανίας, τόμος Α΄. Πρακτικά Συνεδρίου: Φουρνάς, Κλειτσός, Βράχα, 20-22 Ιουλίου 2012, Αθήνα 2013, 81-104.

 

ΙΙ. ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ Κ. ΣΠΑΝΟΥ

ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΠΡΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΡΕΝΤΙΝΑΣ

 

   1. «Οι οικισμοί της Φθιώτιδας στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας, ca. 1640-19ος αι.», Πρακτικά Α΄ Συνεδρίου Φθιωτικής Ιστορίας, Λαμία 2002, 95-104.

   2. «Πληροφορίες για τον οικισμό Άγιος Ιωάννης του Παλιουρίου (Καρδίτσας) κατά το 1640 ci.», Καρδιτσιώτια Χρονικά,  7 (Καρδίτσα 2004) 73-78.

   3. «Οι αφιερωτές επτά οικισμών της Καρδίτσας στην Μονή της Ρεντίνας το 1660», Καρδιτσιώτικα Χρονικά, 8 (Καρδίτσα 2005) 85-91.

 

 

--------------------------------------------------



   [1]. Πρόκειται για τον μητροπολίτη των Νέων Πατρών (Υπάτης) Ιωσήφ, ο οποίος εκλέχθηκε το 1644. Βλ. Δ. Γ. Αποστολόπουλος-Π. Δ. Μιχαηλάρης, Η Νομική Συναγωγή του Δοσιθέου. Μία πηγή και ένα τεκμήριο, Αθήνα 1987, Α, 175· Δημήτριος Β. Γόνης, «Έγγραφα για μητροπολίτες των Νέων Πατρών (τέλος 16ου αιώνα-1662)», Επιστ. Επετηρίς Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, 32 (Αθήνα 1997) 372-373.
   [2]. Λίνος Πολίτης, Συνοπτική αναγραφή χειρογράφων ελληνικών συλλογών, Θεσσαλονίκη 1976, 60.
   [3]. Ένας Γεώργιος Τσολάκογλου, την περίοδο 1804-1807 ζούσε στην Κωνσταντινούπολη και αναφέρεται ως συνδρομητής σε τρία βιβλία. α) Το 1804 στο βιβλίο Στοιχεία της λογικής, μεταφυσικής και ηθικής (...) υπό Φραγκίσκου Σοαυΐου (…). Μεταφρασθέντα μεν εις την ημητέραν διάλεκτον παρά Γρηγορίου Ιεροδιακόνου Κωνσταντά του Μηλιώτου (…), [Τόμος Δ΄] Επιστασία Σπυρίδωνος Βλαντή, Ενετίησιν 1804. [Των εν Βυζαντίω τη Βασιλευούση των πόλεων: Γεώργιος Τζολάκογλους ο εκ Ρενδίνης των Αγράφων 1 [σώμα]. β) Το 1807, στο βιβλίο του Γολδσμίθ, Ιστορία της Ελλάδος από της πρώτης καταβολής των ελληνικών πραγμάτων άχρι της αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως υπό των Οθωμανών. Μεταφρασθείσα εκ του πρωτοτύπου της αγγλικής διαλέκτου κατά την νεωτάτην εν Λονδίνω έκδοσιν εις την καθ’ ημάς των Ελλήνων διάλεκτον άμα δε και επαυξηθείσα υπό Δημητρίου Αλεξανδρίδου ιατρού του εκ Τυρνάβου της Θετταλίας (…), έκδοσις δευτέρα (…), τόμος γ΄ (…), εν Βιέννη της Αουστρίας (…) 1807. Οι εν Κωνσταντινούπολει συνδρομηταί: Γεώργιος Τζολάκογλου ο εκ Ρενδίνης των Αγράφων 3 [σώματα]. γ) Το 1807, στο βιβλίο του Κων. Κούμα, Σειράς στοιχειώδους των μαθηματικών και φυσικών πραγματειών εκ διαφόρων συγγραφέων συλλεχθεισών, τόμος όγδοος  (…), εν Βιέννη της Αουστρίας ΑΩΖ [1807]. Οι εν Κωνσταντινουπόλει:  Γεώργιος Τζιολάκογλου ο εκ Ρενδίνης των Αγράφων 1 [σώμα].
   [4]. Η γυναίκα του λεγόταν  Χαϊδούλα. Βλ. Βασίλης Κ. Σπανός, «Πέντε ανέκδοτα έγγραφα της χήρας του ρεντινιώτη προεστού Δημητρίου Γ. Τσολάκογλου για το τσιφλίκι της στη Φθιώτιδα, 1838-1839», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 37 (Λάρισα 2000) 356-366.
   [5]. Οι δύο κόρες του υπήρξαν σύζυγοι η μία του Νικολάου Κοντογιάννη και η άλλη του Αλεξίου Παπαδημητρίου. Βλ. Βασίλης Κ. Σπανός, ό. π., σ. 357.
   [6]. Αναφέρεται ως συνδρομητής στο βιβλίο Περί του Εγκληματικού Δικαστηρίου Λόγος Ιωσήφ Μιχαήλ Αντωνίου Σερβάν (…). μεταφρασθείς (…) υπό Γ. Αποστόλου Σκαλιστήρα του εκ Ρενδίνης των Αγράφων (…), εν Βουκουρεστίοις (…) 1832. Στον κατάλογο των συνδρομητών του βιβλίου αναφέρονται δύο Τζολάκογλου: α) «ο ευγενέστατος Άρχων Στόλνικος Κύριος Ιωάννης Τζολάκογλου εκ Ρενδίνης των Αγράφων». β) «ο ευγενέστατος άρχων Σερδάρης Κύριος Κωνσταντίνος Τζολάκογλου ωσαύτως».  
   [7]. Πολλούς οικισμούς της Φθιώτιδας έχω παρουσιάσει σε μία σειρά δημοσιευμάτων μου, στα περιοδικά της περιοχής και σε πρακτικά συνεδρίων. Βλ. στο παράρτημα της ανακοίνωσής μου.
   [8]. Ένα μέρος των θεσσαλικών οικισμών δημοσίευσα το 1994. Βλ. Κώστας Σπανός, «Οι καρδιτσιώτικοι οικισμοί στην πρόθεση της Μονής της Ρεντίνας, 1640 ci -19oς αι.», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 25 (Λάρισα 1994) 129-154.
   [9]. «Έγραψεν ο κύρ αργυρός από βατζουνιάν γαμβρός του άρχοντος τζιολάκογλου την μητέρα του εις την παρρησίαν. Το όνομά της ζωΐτζα, διά άσπρα χιλιάδες 3.000».
   [10]. Ως «Μουζάκι πλησίον του Μοσχολούρι» αναφέρεται το 1520-1540. Βλ. Κώστας Σπανός, «Οι θεσσαλικοί οικισμοί και τα ονόματα των αφιερωτών τους στην πρόθεση 401 του Μεγ. Μετεώρου (1520-1540)», Θεσσαλικό Ημερολόγιο, 43 (Λάρισα 2003) 117 (αρ. 146) και 44 (2003) 144.
   [11]. Ο Κλήμης αρχιεράτευσε στην Επισκοπή της Σκιάθου και Σκοπέλου την περίοδο 1700-1731. Βλ. π. Κων. Ν. Καλλιανός, Συμβολή στην ιστορία της Επισκοπής Σκιάθου και Σκοπέλου τον 18ο αιώνα, ανάτυπο από τον Εφημέριο, Αθήνα 1990, 12.
   [12]. Στο φ. 109β ο Κων. Τζιολάκογλος έγραψε τον αδερφό του Γεωργάκη και στα φ. 110α-115α υπάρχουν διάφορες γραφές.

 

 

ΘΕΣΣΑΛΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ
ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΕΚΔΟΤΗΣ: ΚΩΣΤΑΣ ΣΠΑΝΟΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΒΑΣΙΛΗΣ Κ. ΣΠΑΝΟΣ, Δρ Ιστορίας
Ασκληπιού 68, 412 22 ΛΑΡΙΣΑ
τηλ. 2410-626.016, κιν. 6972-460.484
e-mail: kspanos.thessaliko@otenet.gr
www.thessaliko.gr



Αν το άρθρο μας σας άρεσε, πατήστε

comments powered by Disqus
Θες Γάλα e-shop
Γίνε μέλος στη σελίδα μας στο facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Τζαβέλλας - Θέρμανση - Φυσικό ΑέριοΠάρκο των Ευχών100 Χρόνια ZAGORIN
ΚΤΕΛ Μαγνησίας E-TicketΚρεοπωλείο Φάρμα Μπαϊράμογλου
Φαίδων Αρτοποιήματα
Πληροφορίες


Ακολουθήστε μας
  ^